08/05/2024
CHƠI HỤI NHƯ THẾ NÀO ĐỂ KHÔNG BỊ TÁN GIA BẠI SẢN ???
Phạm vi nội dung bài viết này không phân tích, diễn giải những hình thức giao dịch chơi hụi có dấu hiệu tội phạm hình sự mà chỉ xin đề cập vấn đề trọng tâm là làm rõ nguyên nhân và đề ra giải pháp giúp mọi người nhận thức được yếu tố rủi ro khi tham gia chơi hụi mà lại không hiểu biết quy định pháp luật khi tham gia giao dịch dân sự bằng hình thức chơi hụi !
Như chúng ta đã biết, việc người dân tham gia hình thức góp họ, hụi, biêu, phường (sau đây gọi tắt là hụi) là giao dịch dân sự rất phổ biến trong thực tế đời sống xã hội ở nước ta. Bên cạnh những lợi ích từ việc chơi hụi như nhằm tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong lúc khó khăn về tài chính, là cách huy động nguồn vốn nhanh chóng để người dân có thể phát triển sản xuất, phát triển kinh tế gia đình, chơi hụi cũng có thêm thu nhập từ tiền lời khi góp hụi nhưng thực tế cho thấy tham gia chơi hụi cũng là hình thức giao dịch dân sự mang nhiều yếu tố rủi ro; có thể nói là “tiền mất – tật mang”. Nguyên nhân chính của rủi ro này xuất phát từ việc người tham gia chơi hụi không phải ai cũng hiểu biết những quy định pháp luật về hụi và cũng chính vì sự thiếu hiểu biết pháp luật cũng như sự dễ dãi, hời hợt, chủ quan mất cảnh giác trong các mối quan hệ xã hội (bạn bè, người thân, …) đã dẫn đến những hậu quả đáng tiếc khi có tranh chấp (bể hụi) xảy ra giữa các bên.
Đã có rất nhiều vụ bể hụi xảy ra dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng song việc thực hiện pháp luật vẫn chưa được cơ quan chức năng khuyến cáo cũng như sự thức tỉnh của những người tham gia chơi hụi.
Bể hụi thực sự là một vấn nạn; ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự an toàn xã hội trong thời gian qua. Hậu quả của nó đã khiến nhiều gia đình “nhà tan – cửa nát” tài sản có khi cả đời người tích cóp lại tiêu tan vì hụi, vợ chồng ly tán, tình thân chia cắt, tình làng nghĩa xóm không còn … và còn nhiều những hệ lụy không thể kể hết !
Điểm qua các vụ bể hụi có thể thấy, các dây hụi thường được hình thành dựa vào sự quen biết hay lòng tin giữa chủ hụi và các hụi viên tham gia. Do đó, các giao dịch hầu hết đều được thỏa thuận bằng lời nói hay chỉ là những mảnh giấy ghi nhận đóng hụi, nhận tiền hụi ghi sơ sài không chữ kí của chủ hụi hoặc hụi viên ... Và dĩ nhiên, khi chủ hụi tuyên bố bể hụi, hụi viên hốt hụi rồi chây ỳ không đóng hụi chết, vắng mặt hoặc bỏ trốn hoặc khi các bên có tranh chấp xảy ra thì các chứng cứ (giấy tờ giao dịch hụi) trong suốt quá trình tham gia chơi hụi hầu như không đủ chứng cứ pháp lý cần thiết để Tòa án giải quyết vụ án kịp thời … nên việc đòi lại tài sản của các hụi viên là một viễn cảnh ảm đạm không có hồi kết.
Trước đây, pháp luật cũng có quy định về hình thức thỏa thuận của hụi tại Điều 7 Nghị định 144/2006/NĐ-CP về họ, hụi, biêu, phường như sau:
Điều 7. Hình thức thoả thuận về họ (hụi)
Thoả thuận về họ (hụi) được thể hiện “bằng lời nói” hoặc “bằng văn bản”. Văn bản thoả thuận về họ (hụi) được công chứng, chứng thực nếu những người tham gia họ (hụi) có yêu cầu.
Như vậy, tại thời điểm trước đây thì pháp luật chấp nhận cả 2 hình thức thỏa thuận của những người tham gia chơi hụi là bằng “lời nói” hoặc “bằng văn bản”. Khi không có giấy tờ thoả thuận, các bên vẫn có thể nộp đơn khởi kiện nếu chứng minh được sự thoả thuận về hụi.
Tuy nhiên, việc chứng minh là rất phức tạp và cơ hội để lấy lại số tiền đã mất là khá mong manh bỡi lẽ trách nhiệm chứng minh trước hết thuộc về người khởi kiện.
Khoản 1 Điều 91 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 quy định Nghĩa vụ chứng minh như sau:
“1. Đương sự có yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu đó là có căn cứ và hợp pháp …”
Theo quy định trên, người khởi kiện phải là người nộp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án !
Để khắc phục những rủi ro đáng tiếc khi khởi kiện tranh chấp về hụi nêu trên thì tại khoản 1 Điều 7 Nghị định 19/2019/NĐ-CP Nghị định của Chính Phủ có hiệu lực thi hành từ ngày 05/4/2019 quy định về họ, hụi, biêu, phường đã xác định hình thức thỏa thuận về hụi “phải được lập thành văn bản”. Vấn đề công chứng, chứng thực văn bản thỏa thuận chỉ được thực hiện khi người tham gia yêu cầu !
Khoản 1 Điều 7 Nghị định 19/2019/NĐ-CP quy định Hình thức thoả thuận về dây họ như sau:
1. Thoả thuận về dây họ (hụi) được thể hiện bằng văn bản. Văn bản thoả thuận về dây họ (hụi) được công chứng, chứng thực nếu những người tham gia dây họ yêu cầu.
Nhìn lại các vụ bể hụi trong thời gian qua, chúng ta có thể thấy các thành viên trong dây hụi thường dựa vào mối quan hệ quen biết và sự tin tưởng lẫn nhau nên việc công chứng, chứng thực thỏa thuận hay các giấy tờ giao dịch cho mỗi lần đóng tiền hụi hay hốt hụi là rất ít được quan tâm thực hiện hoặc yêu cầu chủ hụi thực hiện bởi do thói quen dễ dãi, thủ tục ghi chép làm giấy biên nhận … được xem là phức tạp, tốn thời gian hoặc người chơi hụi cũng không lường trước được những nguy cơ có thể xảy ra nên việc ghi giấy tờ xác nhận giao dịch như đóng tiền hụi, giao tiền hốt hụi … hoặc nợ tiền cũng thường bị bỏ qua đến khi bị úp hụi hoặc chủ hụi tuyên bố bể hụi thì mọi việc đã quá muộn màng. Chính việc công chứng, chứng thực giao dịch hụi bị xem nhẹ, bỏ qua nên đến khi có tranh chấp xảy ra thì người chơi hụi hoàn toàn không có các giấy tờ cần thiết được xem là chứng cứ có tính xác thực để cung cấp cho Tòa án khi khởi kiện.
Như vậy, hiểu rõ các quy định pháp luật và thực hiện theo đúng chính sách pháp luật của Nhà nước là việc làm cần được mọi người quan tâm nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của chính mình cũng như giúp Nhà nước quản lý về họ, hụi, biêu, phường; đồng thời góp phần giữ vững anh ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội tại địa phương.
Để tránh “đêm dài lắm mộng” khi tham gia chơi hụi, bà con mình hãy khắc cốt ghi tâm câu khẩu quyết: “Thỏa thuận về việc chơi hụi phải lập thành văn bản và phải công chứng, chứng thực” nha bà con !
Ls Hồn Nhiên
