28/03/2021
[CẢNH BÁO] RỦI RO KHI CHỦ ĐẦU TƯ DỰ ÁN NHÀ Ở HÌNH THÀNH TRONG TƯƠNG LAI, MỞ THỦ TỤC PHÁ SẢN
Theo nguồn tin từ VietNamNet, Chung cư Park Vista (Huyện Nhà Bè, TP.HCM) là dự án do Công ty Đông Mê Kông làm chủ đầu tư Chủ đầu tư. Mở bán từ cuối 2016 và dự kiến bàn giao nhà vào đầu 2019, thế nhưng hiện dự án vẫn là công trình xây dựng ngổn ngang. Ngày 15/11/2019, TAND Q.Bình Thạnh đã có Quyết định số 1406/2019-QĐ-MTTPS về việc mở thủ tục phá sản đối với Công ty Đông Mê Kông. Tháng 7/2020, Thanh tra TPHCM kết luận Công ty Đông Mê Kông đã vi phạm nhiều lĩnh vực như đất đai, xây dựng, nhà ở và kinh doanh BĐS. Bên cạnh việc chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính về tiền sử dụng đất và thủ tục về quyền sử dụng đất, Chủ đầu tư này còn bán 298 căn hộ khi chưa đủ điều kiện. Đến ngày 09/3/2021, nhiều khách hàng vẫn tiếp tục đến Ban Tiếp công dân Thành phố phản ánh về việc này.
Dự án Park Vista chỉ là một trong số nhiều dự án mà báo chí và dư luận đưa tin về việc Chủ đầu tư vi phạm các quy định về đầu tư và kinh doanh Bất động sản. Tuy nhiên, rất nhiều người mua nhà chưa chú ý và hiểu rõ quyền lợi của mình trong trường hợp các Chủ đầu tư mở thủ tục “phá sản”.
Theo quy định pháp luật, khi có thông tin về việc Chủ đầu tư mở thủ tục phá sản, người mua nhà đã mua căn hộ của dự án cũng như các chủ nợ khác cần thực hiện ngay quyền đòi nợ để đảm bảo quyền lợi của mình. Cụ thể, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày TAND ra quyết định mở thủ tục phá sản, chủ nợ phải gửi giấy đòi nợ cho Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản (theo Điều 66 Luật Phá sản 2014).
Tuy nhiên, trường hợp Chủ đầu tư bị tuyên bố phá sản, những người mua căn hộ có thể là bên chịu thiệt thòi nhất theo thứ tự phân chia tài sản (Quy định tại Khoản 1, Điều 54 Luật phá sản 2014). Cụ thể, trường hợp Thẩm phán ra quyết định tuyên bố phá sản thì tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã được phân chia theo thứ tự sau:
a) Chi phí phá sản;
b) Khoản nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với người lao động, quyền lợi khác theo hợp đồng lao động và thỏa ước lao động tập thể đã ký kết;
c) Khoản nợ phát sinh sau khi mở thủ tục phá sản nhằm mục đích phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, hợp tác xã;
d) Nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước; khoản nợ không có bảo đảm phải trả cho chủ nợ trong danh sách chủ nợ; khoản nợ có bảo đảm chưa được thanh toán do giá trị tài sản bảo đảm không đủ thanh toán nợ.
Theo đó, các nghĩa vụ tài chính a,b,c sẽ được ưu tiên thực hiện trước, nghĩa vụ CĐT với người mua nhà được xem là “khoản nợ không có bảo đảm phải trả cho chủ nợ” được xác định theo khoản d và xếp cuối cùng theo thứ tự ưu tiên trả nợ.
Chính vì rủi ro mất trắng như vậy, Group Hội Bảo Vệ Quyền Lợi Người Mua Nhà đã nhiều lần cảnh báo sớm về các rủi ro và cách kiểm soát rủi ro khi mua Nhà Ở Hình Thành Trong Tương Lai, cụ thể:
http://bit.ly/cach_kiem_soat_rui_ro_khi_mua_nha_o_hinh_thanh_trong_tuong_lai
Khi mua các dự án Nhà Ở Hình Thành Trong Tương Lai, người mua nhà cần xem xét ít nhất các hạng mục cơ bản sau:
👉 Hồ sơ pháp lý dự án: Giấy phép xây dựng
👉 Năng lực chủ đầu tư: uy tín, thương hiệu, năng lực tài chính, năng lực quản trị dự án, nhà thầu, đơn vị tư vấn giám sát xây dựng
👉 Tại thời điểm ký hợp đồng mua bán dự án phải có Biên bản nghiệm thu hoàn thành xong phần móng (Điều 55 Luật Kinh Doanh BĐS 2020)
👉 Chủ đầu tư phải có Bảo Lãnh Ngân Hàng: nhằm bảo lãnh nghĩa vụ tài chính của chủ đầu tư (Điều 56 Luật Kinh Doanh BĐS 2020)
👉 Văn bản Sở xây dựng nơi BĐS tọa lạc đồng ý cho chủ đầu tư mở bán
👉 Việc ứng tiền cho chủ đầu tư (Điều 57 Luật Kinh Doanh BĐS 2020)
Trong đó cần phải nhắc lại rằng, thông thường để phát triển các dự án Bất động sản, Chủ đầu tư là các tập đoàn hay công ty mẹ sẽ thành lập các công ty con để cấu trúc vốn hay liên doanh với một Chủ đầu tư khác. Điều này là bình thường về mặt quản trị và tài chính tuy nhiên cũng hàm chứa rủi ro rằng nếu bị phá sản, vỡ nợ hay có sự cố nghiêm trọng thì công ty mẹ sẽ không có nghĩa vụ liên đới chịu trách nhiệm với những người mua nhà. Mặc dù, các tập đoàn hay công ty mẹ cũng sẽ có những cân nhắc quyền lợi lâu dài liên quan đến thương hiệu của họ, tuy nhiên cần phải rõ ràng rằng, về mặt pháp lý các công ty thực hiện dự án và tập đoàn hay công ty mẹ là các pháp nhân hoàn toàn độc lập và khác nhau, độc lập về vốn và hạch toán, cũng như trách nhiệm.
Vì vậy, người mua nhà cần chú ý không nên chỉ mua nhà vì tên thương hiệu Chủ đầu tư (công ty mẹ) mà còn phải xem xét tình hình và năng lực công ty con, công ty này mới chính là Chủ đầu tư trực tiếp của dự án và là pháp nhân chịu trách nhiệm trực tiếp với quyền và nghĩa vụ người mua nhà.
Bên cạnh đó, người mua nhà cần đặc biệt chú ý đến việc Chủ đầu tư có thực hiện quy định yêu cầu bắt buộc về “Bảo Lãnh Ngân Hàng”. Như đã phân tích ở trên, người mua nhà hoàn toàn có thể mất trắng khi Chủ đầu tư mở thủ tục phá sản mà dự án chưa hoàn thành xây dựng, do đó Điều 56, Luật Kinh Doanh Bất Động Sản đã quy định kể từ ngày 01/07/2015 thì Chủ đầu tư bắt buộc phải có Bảo Lãnh Ngân Hàng trong bán, cho thuê mua Nhà Ở Hình Thành Trong Tương Lai. Mục đích việc Bảo Lãnh Ngân Hàng là nếu Chủ đầu tư không hoàn thành dự án như cam kết thì ngân hàng có trách nhiệm hoàn tiền lại cho khách mua nhà.
Về bản chất dù Chủ đầu tư trả phí bảo lãnh thì người gánh chịu thực chất là người mua nhà bởi Chủ đầu tư sẽ đẩy khoản phí này vào giá bán.
Vì vậy, người mua nhà nên có suy nghĩ rằng: “Tôi trả tiền nên tôi có quyền”
Ngân hàng sẽ không có trách nhiệm gì với người mua nhà nếu không có văn bản xác nhận về các điều khoản bảo lãnh được ký bởi ngân hàng phát hành cho người mua nhà. Nói một cách đơn giản nếu bạn không có giấy tờ gì để chứng minh, thì việc bảo lãnh là chuyện giữa ngân hàng và Chủ đầu tư dù người thụ hưởng là khách hàng đã mua chung cư. Do đó, người mua nhà cần yêu cầu để có được một văn bản có giá trị pháp lý với đầy đủ nội dung chứng minh trách nhiệm của Ngân hàng Bảo lãnh với người mua nhà. Đây là giải pháp mấu chốt giúp kiểm soát rủi ro Chủ đầu tư dự án không có đủ nguồn lực tài chính để hoàn thành việc xây dựng.
Một điều cần chú ý nữa là mức độ/ phạm vi bảo lãnh. Có Bảo Lãnh Ngân Hàng không có nghĩa là người mua nhà sẽ được hoàn tiền 100% khi Chủ đầu tư không hoàn thành dự án như cam kết mà mức độ bồi hoàn sẽ phụ thuộc vào điều khoản đã ký. Vì vậy, người mua nhà cần chú ý để biết mức độ rủi ro mà bạn đang chấp nhận. Lời khuyên là quyền lợi luôn đi đôi với nghĩa vụ, ví dụ: nếu Ngân hàng chỉ bảo lãnh 85% giá trị hợp đồng mua bán thì việc Chủ đầu tư yêu cầu đóng 95% mới bàn giao nhà là bất hợp lý.
Ngoài ra, Theo Điều 56, Luật Kinh Doanh Bất Động Sản kể từ ngày 01/07/2015 thì Chủ đầu tư bắt buộc phải có Bảo Lãnh Ngân Hàng trong bán, cho thuê mua Nhà Ở Hình Thành Trong Tương Lai. Điều này hàm chứa một rủi ro rằng Hợp đồng mua bán nhà, cho thuê mua Nhà Ở Hình Thành Trong Tương Lai giữa người mua nhà và Chủ đầu tư có thể bị vô hiệu một phần hoặc toàn phần nếu Chủ đầu tư vi phạm quy định Luật Kinh Doanh Bất Động Sản khi không mua Bảo Lãnh Ngân Hàng cho dự án.
Trong thực tế chưa có hợp đồng nào bị tuyên vô hiệu vì vi phạm này của các Chủ đầu tư. Tuy nhiên, tình huống xấu nhất khi hợp đồng vô hiệu là Chủ đầu tư có trách nhiệm trả lại tiền cho người mua nhà. Vấn đề là hầu hết chúng ta đều không muốn khoản đầu tư mà mình bỏ ra chỉ thu về hòa vốn cộng với thiệt hại về chi phí cơ hội, đó là chưa kể đến tình huống xấu hơn khi Chủ đầu tư không còn đủ năng lực tài chính để hoàn lại tiền cho người mua nhà trong trường hợp mở thủ tục phá sản.
Vì vậy, yêu cầu cung cấp chứng nhận Bảo Lãnh Ngân Hàng không chỉ giảm thiểu rủi ro việc Chủ đầu tư không hoàn thành dự án mà còn giúp đảm bảo tính pháp lý của hợp đồng mua Nhà Ở Hình Thành Trong Tương Lai.
Cuối cùng, một lần nữa Group Hội Bảo Vệ Quyền Lợi Người Mua Nhà khuyến cáo Người mua nhà hãy tìm đến các chuyên gia để được tư vấn khi cần thiết bởi vì thiệt hại khi mà các CĐT dự án Nhà Ở Hình Thành Trong Tương Lai mở thủ tục phá sản là rất lớn. Thay vì mất thời gian và tiền bạc cho việc tranh tụng đòi lại tiền sau khi mua dự án, thì mỗi Người mua nhà tốt hơn hãy cẩn thận ngay từ ban đầu để tránh các sự kiện không mong muốn xảy đối với khoản tiền không nhỏ của gia đình mình.
Bài viết được thực hiện bởi và và bản quyền thuộc về Group Hội Bảo Vệ Quyền Lợi Người Mua nhà, mọi cá nhân hoặc tổ chức xin ghi rõ nguồn khi trích dẫn.