22/11/2025
Mấy ngày nay dư luận đặc biệt xôn xao và bàn luận về vấn đề, từ 01/01/2026, trẻ em ngồi trên xe ô tô phải sử dụng thiết bị an toàn dành cho trẻ em. Ủng hộ có, phản đối có, riêng tôi, tôi xin phép bày tỏ quan điểm cá nhân dưới góc độ làm mẹ, là phụ huynh chứ không phải một Luật sư như sau:
Đầu tiên, tôi phải khẳng định rằng, tôi hoàn toàn nhất trí với quy định này về mục đích đảm bảo an toàn cho con trẻ. Minh chứng là, ngay từ năm 2021 sinh bé đầu tiên, tôi đã mua ghế an toàn cho con. Lúc mà ngay cả người thân trong gia đình “dè bỉu” tôi thừa tiền, vẽ việc và “dở”. Vì lắp có 01 ghế thôi nhưng đã rất chật chội rồi và tất nhiên rồi “chắc gì nó đã ngồi”. Nhưng tôi vẫn đã rất cố gắng để nịnh, thuyết phục và thậm chí dọa, để ép con ngồi vào ghế. Nhất là khi có 2 bé nhỏ sinh cách nhau chỉ 2 năm, tôi không thể nào bế cùng lúc 02 bé khi di chuyển được.
Tuy nhiên, sau khi tìm mọi cách, thì tôi cũng đã phải chấp nhận một sự thật phũ phàng rằng, con tôi nó không chịu ngồi vào cái ghế an toàn đó thật. Hoặc nếu có ngồi, thì cũng ngồi một lúc thôi. Đặc biệt với những chuyến đi dài như về quê, nếu muốn con ngồi vào thì sẽ phải cho xem ti vi suốt đường đi vì việc trò chuyện, đọc sách, chơi đồ chơi cùng con…đều không phát huy hiệu quả.
Đối chiếu với quy định tại Khoản 3, Điều 10 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định:
“3. Khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35 mét trên xe ô tô không được cho trẻ em ngồi cùng hàng ghế với người lái xe, trừ loại xe ô tô chỉ có một hàng ghế; người lái xe phải sử dụng, hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em.” Nếu không tuân thủ quy định này, người lái xe sẽ bị xử phạt.
Như trường hợp của tôi, tôi đã trang bị thiết bị an toàn, có hướng dẫn và yêu cầu con ngồi vào ghế nhưng con không ngồi, nếu bị xử phạt tôi vẫn thấy “oan ức” làm sao. Để tuân thủ và chấp hành quy định này, cần phải thỏa mãn đồng thời 03 điều kiện: (1) có trang bị thiết bị an toàn trên xe, (2) có hướng dẫn trẻ (hoặc yêu cầu) trẻ sử dụng và (3) trẻ phải hợp tác, tức đồng ý sử dụng các thiết bị này.
Với 2 điều kiện đầu tôi đã sẵn sàng và hoàn toàn làm được. Nhưng riêng điều kiện thứ 3, hiện tại là tôi “bó tay”. Như vậy là, trường hợp này nếu bị xử phạt, tôi đang rơi vào tình thế, bị phạt tiền vì không bảo được con =)) nghe nó oái oăm và xấu hổ làm sao. Nhiều người sẽ nói thẳng vào mặt tôi, không bảo được con thì mất tiền không oan. Rồi thì việc nhỏ như vậy còn không dạy được con, thì sau này nó lớn nó trộm cắp, làm những điều xấu xa, hại nước hại dân…thì biết mặt.
Nhưng ôi thôi, tôi vẫn thấy oan uổng lắm! Về mặt chủ quan, tôi đã tích cực dùng mọi cách có thể để con chịu sử dụng ghế an toàn. Nhưng về mặt khách quan, với nhận thức của đứa trẻ dưới 10 tuổi, mà hiện con tôi dưới 5 tuổi, tôi không thể nào nói với con rằng: “Con ơi, con phải tuân thủ Khoản 3 Điều 10 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024. Tức là con phải ngồi vào trong cái ghế này. Nếu con không thực hiện, bố mẹ sẽ phải chịu xử phạt theo quy định tại điểm m Khoản 3 Điều 6, với mức phạt từ 800.000 đến 1.000.000 đồng” và buộc con phải hiểu những gì tôi nói và làm theo, như việc cha mẹ nó – là người đã thành niên, đã biết chữ, viết đọc và nhận thức rõ ràng rằng: đã là nghĩa vụ mà pháp luật quy định cá nhân phải làm, thì cá nhân phải tuân thủ, nếu không thì sẽ chịu hậu quả pháp lý bất lợi (phạt tiền, thu bằng…). Con của tôi, giờ việc ăn, ngủ, tắm, tôi đã phải khản giọng thúc giục, hô hào, thì việc ép được con ngồi vào ghế an toàn trên xe ô tô với tôi, là việc “bất khả thi” tại thời điểm này.
Chí ít, nếu con lớn hơn một xíu, đã đi học, có thêm thầy cô chỉ dạy, có các cô các bác tuyên truyền, phổ biến thường xuyên cho các con, để các con hiểu rằng, việc ngồi vào ghế xe nó là chuyện như đi ra ngoài con phải mặc quần áo chứ không ở trần, đi vệ sinh thì con phải vào nhà vệ sinh kín đáo, đến bữa con phải ngồi vào bàn ăn thì tôi thiêt nghĩ, may chăng con sẽ chịu ngồi trên ghế an toàn khi ngồi xe ô tô với ít sự phản kháng nhất có thể. Riêng để con khi tè biết gọi mẹ, trung bình chúng ta mất ít nhất 2 năm. Để con tự giác ngồi xúc ăn tại bàn ghế, có thể mất tới 3-4 năm. Và hằng ngày, chúng ta sẽ phải liên lục, liên tục bảo ban, nhắc nhở con thì con mới hình thành một thói quen, ý thức như vậy.
Nói tóm lại, nếu đơn thuần ở quy định trên, chỉ là bắt buộc trang bị, khuyến khích sử dụng thì có thể làm cho một người mẹ “bất lực” như tôi đỡ áp lực hơn khi tết dương lịch 2026 đang rất cận kề. Vì chẳng có lý do gì, một người đã có ý thức tự giác (hoặc không), bỏ tiền ra để trang bị thiết bị an toàn trên xe cho con, hiểu được ý nghĩa của ghế an toàn lại không cho con mình ngồi ghế an toàn cả, trừ khi chính đứa trẻ nó không đồng ý.
Tại điều 5 Luật trẻ em 2016 quy định 05 Nguyên tắc bảo đảm thực hiện quyền và bổn phận của trẻ em, trong đó có nguyên tắc:
- Không phân biệt đối xử với trẻ em;
- Tôn trọng, lắng nghe, xem xét, phản hồi ý kiến, nguyện vọng của trẻ em;
- Khi xây dựng chính sách, pháp luật tác động đến trẻ em, phải xem xét ý kiến của trẻ em và của các cơ quan, tổ chức có liên quan; bảo đảm lồng ghép các mục tiêu, chỉ tiêu về trẻ em trong quy hoạch có liên quan theo quy định của pháp luật về quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội quốc gia, ngành và địa phương.
Đọc các điều trên, tôi hiểu rằng:
Thứ nhất, trẻ em ngồi trên xe máy, đi xe đạp hay bất kể phương tiện nào khác, không chỉ riêng ô tô phải được “quan tâm” về an toàn tính mạng như nhau, để đảm bảo nguyên tắc không phân biệt đối xử;
Thứ hai, đây là quy định có tác động đến trẻ em, cần phải được lắng nghe ý kiến của trẻ để đảm bảo nguyên tắc lắng nghe và tôn trọng.
Tôi không rõ con nhà các bác thế nào, chứ con nhà tôi nếu được hỏi, thì hoặc là các cháu không hiểu, còn nếu hiểu, chắc chắn các cháu không đồng ý đâu ạ =)))
Nói vui vậy thôi, là người làm trong lĩnh vực pháp lý, tôi rất hiểu, cũng trong Luật trẻ em 2016 quy định rất rõ, trẻ em có bổn phận “chấp hành quy định về an toàn giao thông và trật tự, an toàn xã hội” (tại Khoản 2 Điều 39). Nhưng để làm được điều này, kính đề nghị các nhà làm luật, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền hãy bình tĩnh xem xét lại. Cá nhân tôi nghĩ rằng: Trước hết, chúng ta phải có số liệu thống kê thuyết phục để đánh giá tính cấp thiết của quy định trên tại thời điểm này. Trường hợp buộc phải đưa vào triển khai sớm, chúng ta phải ưu tiên các phương án giáo dục, tuyên truyền từ gia đình, nhà trường, xã hội để các cháu trước tiên là biết, rồi hiểu rất rõ, sau đó mới là chấp hành. Để làm được điều này, chúng ta sẽ cần thêm thời gian. Thay vì như hiện nay, nhà nước đặc biệt ưu tiên phương án xử phạt bố mẹ các cháu trước đã. Thật lòng mà nói, đối với các cháu, bố mẹ có bị phạt tiền trăm triệu, đầu tư chứng khoán lỗ tiền tỷ, hay bố mẹ các cháu có hói đầu vì thị trường kinh doanh khó khăn, vì thua lỗ, vì thuế má…thì các cháu ở tầm tuổi đó cũng chẳng mảy may quan tâm đâu. Do đó, chúng ta cần đặc biệt nâng cao vai trò giáo dục, dạy dỗ trẻ em là nhiệm vụ của cả gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Đừng dồn hết trác nhiệm, gánh nặng và áp lực lên đôi vai của cha mẹ các cháu.
Như đối với riêng trường hợp này, cá nhân tôi, tôi đồng ý với chủ trương, nhất trí với phương án các bác xây dựng. Nhưng tôi chỉ mong, các bác giúp tôi bảo ban thêm các cháu cho đẹp mọi đường.
Tâm sự nhỏ với các bác, nhà tôi có 02 con nhưng tôi sắm hẳn 03 cái roi mây. Vì nhà tôi, ngoài 02 cháu siêu nhỏ, vẫn còn 01 cháu, năm nay ngót 40 tuổi, vẫn chưa biết nghe lời vợ. Buồn lắm ạ.
