15/04/2025
OBRONA OD DRONA ‼️
Czy właściciel nieruchomości ma prawo uszkodzić lub zatrzymać drona latającego nad jego nieruchomością?
Najpierw krótko: TAK – szersze uzasadnienie poniżej.
Jeżeli dron (a właściwie osoba posługująca się nim) wkracza w prawo własności, czyli lata nad nieruchomością nisko, na pułapie kilku lub nawet kilkunastu metrów, to właściciel, a nawet posiadacz nieruchomości może go uszkodzić, unieruchomić lub zatrzymać. Oczywiście nie może go zawłaszczyć, ale to właściciel będzie się musiał zgłosić, udowodnić swoją własność i ewentualnie ponieść konsekwencje prawne.
Prawo karne ⚖️
Zacznijmy od prawa karnego, na które często powołują się obrońcy właścicieli dronów.
Otóż oczywiście zniszczenie cudzej rzeczy ruchomej o wartości powyżej 800 zł jest przestępstwem, a poniżej tej wartości wykroczeniem.
W myśl art. 288 § 1 kodeksu karnego, kto cudzą rzecz niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5, w przypadku mniejszej wagi grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Jednak prawo karne przewiduje prawo do obrony konicznej i działanie w stanie wyższej konieczności.
Zgodnie z art. 25 § 1 kodeksu karnego, nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem.
A w myśl art. 26 § 1 kodeksu karnego, nie popełnia przestępstwa, kto działa w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego jakiemukolwiek dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a dobro poświęcone przedstawia wartość niższą od dobra ratowanego.
Zaznaczam, że chodzi tu obronę przed jakimkolwiek dobrem chronionym prawem, a nie tylko o życie i zdrowie.
Dobra chronione prawem 📚
Art. 45 Konstytucji RP:
Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym.
Art. 21 ust. Konstytucji RP:
Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia.
Art. 140 kodeksu cywilnego:
W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.
Art. 143 kodeksu cywilnego:
W granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Przepis ten nie uchybia przepisom regulującym prawa do wód.
Art. 23 kodeksu cywilnego:
Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.
Art. 267 kodeksu karnego
§ 1. Kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej, otwierając zamknięte pismo, podłączając się do sieci telekomunikacyjnej lub przełamując albo omijając elektroniczne, magnetyczne, informatyczne lub inne szczególne jej zabezpieczenie,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do całości lub części systemu informatycznego.
§ 3. Tej samej karze podlega, kto w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniony, zakłada lub posługuje się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym albo innym urządzeniem lub oprogramowaniem.
To przykładowe przepisy wskazujące różne dobra prawne podlegające ochronie prawnej.
Nie ma wątpliwości, że kierowania drona nad cudzą nieruchomość, na niskim pułapie może stanowić naruszenie różnych praw właściciela lub posiadacza tej nieruchomości, przede wszystkim samego prawa własności, ale także prawa do prywatności, wizerunku, ochrony informacji – jak wiadomo praktycznie wszystkie drony służą celom nagrywania obrazu, a nawet dźwięku i obrazu.
Co więcej, dron latający nad nieruchomością może być wykorzystywany do przygotowania do popełnienia nawet groźniejszych przestępstw, np. kradzieży z włamaniem, czy zamachu.
Nie ma żadnych wątpliwości, że dron nisko latający nad nieruchomością wkracza w liczne dobra chronione prawem, a właściciel ma prawo do obrony poprzez unieszkodliwienie środka zamach, jakim jest w tym wypadku dron.
Działanie na podstawie prawa 👨⚖️
Przestępstwem jest działanie bezprawne. Jeżeli jakieś zachowanie teoretycznie wypełnia znamiona przestępstwa (w tym wypadku zniszczenia mienia), ale jest podjęte zgodnie z prawem, to nie stanowi przestępstwa. To już niezależnie od obrony koniecznej i stanu wyższej konieczności opisanych wyżej.
Otóż kilka przepisów kodeksu cywilnego daje wprost prawo do ochrony własnych dóbr prawnych, w tym prawa własności i prawa posiadania.
Art. 343.
§ 1. Posiadacz może zastosować obronę konieczną, ażeby odeprzeć samowolne naruszenie posiadania.
§ 2. Posiadacz nieruchomości może niezwłocznie po samowolnym naruszeniu posiadania przywrócić własnym działaniem stan poprzedni; nie wolno mu jednak stosować przy tym przemocy względem osób. Posiadacz rzeczy ruchomej, jeżeli grozi mu niebezpieczeństwo niepowetowanej szkody, może natychmiast po samowolnym pozbawieniu go posiadania zastosować niezbędną samopomoc w celu przywrócenia stanu poprzedniego.
Art. 423
Kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten nie jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi.
Art. 424
Kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz albo zabił lub zranił cudze zwierzę w celu odwrócenia od siebie lub od innych niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej rzeczy lub zwierzęcia, ten nie jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę, jeżeli niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a niebezpieczeństwu nie można było inaczej zapobiec i jeżeli ratowane dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone.
Powyższe przepisy prawa cywilnego pozwalają na obronę przed zagrożeniem własnych praw, w tym poprzez uszkodzenie lub zniszczenie cudzej rzeczy.
Prawo lotnicze ✈️
Powyżej wspomniane zasady są niezależne od regulacji wynikających z prawa lotniczego. Nawet, jeśli lot drona jest zgodny z prawem lotniczym, to nie odbiera to wskazanych wyżej uprawnień właścicielowi nieruchomości.
Kierowanie dronem o masie powyżej 250 g lub dronem posiadającym kamerę wymaga zarejestrowania odbycia szkolenia i zaliczenia testu. Zgodnie z prawem lotniczym wymagane jest też poszanowanie prywatności innych osób oraz zachowanie bezpiecznej odległości między dronem a innymi osobami, zwierzętami oraz samolotami.
