14/09/2025
W projekcie ustawy o rozszerzeniu uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) gov.pl wprowadza się możliwość, aby inspektorzy pracy w trybie administracyjnym przekwalifikowywali stosunki cywilnoprawne (umowa zlecenia, umowa o dzieło, B2B) na umowę o pracę, jeśli w rzeczywistości wykonywana jest praca z cechami stosunku pracy (podporządkowanie, stałe godziny, miejsce pracy).
To oznacza, że:
• firmy zatrudniające cudzoziemców „na kontrakt” mogą otrzymać nakaz zatrudnienia ich na umowę o pracę,
• kary za naruszenia mogą obciążyć pracodawcę,
• ZUS będzie mógł naliczyć dodatkowe składki społeczne za poprzednie lata (najczęściej 3–5 lat).
Co planuje się zmienić
W projekcie nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) (projekt ustawy został już wpisany do planu prac rządu) proponuje się:
• nadanie PIP prawa do administracyjnego przekształcania nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych (umowa zlecenia, umowa o dzieło, B2B/„samozatrudnienie”) w umowę o pracę, jeśli faktycznie występują cechy stosunku pracy;
• rozszerzenie wymiany danych między PIP, ZUS i skarbówką (KAS) dla skuteczniejszej kontroli zatrudnienia;
• wprowadzenie możliwości kontroli zdalnych;
• podniesienie maksymalnych kar, jakie PIP może nakładać w trybie mandatowym: zamiast obecnych 2–5 tys. zł planowany jest przedział 5–10 tys. zł.
ZUS i skutki podatkowe
W przypadku przekwalifikowania umowy ZUS ma prawo wystawić rachunek za niedopłacone składki społeczne za lata współpracy.
Dla cudzoziemców oznacza to nie tylko dopłaty, ale także ryzyko unieważnienia karty pobytu, jeśli okaże się, że faktyczne warunki nie odpowiadały wymogom Karty Niebieskiej (np. wynagrodzenie formalnie było wypłacane w modelu B2B, a nie na podstawie umowy o pracę).
Wzrost płacy minimalnej
Ponieważ próg dochodu dla Karty Niebieskiej (150% średniego wynagrodzenia) jest powiązany z danymi GUS, coroczny wzrost automatycznie zwiększa także podstawę dla JDG (ZUS, składka zdrowotna). To oznacza, że koszty prowadzenia działalności będą rosły.
Dlaczego to ważne dla branży IT
Dla sektora IT zmiany są szczególnie odczuwalne, ponieważ znaczna część specjalistów pracuje w modelu B2B, często współpracując głównie z jednym klientem. Takie relacje są formalnie ujęte jako działalność gospodarcza, ale w dużej mierze przypominają stosunek pracy. Jeśli PIP uzyska uprawnienia do przekwalifikowywania takich przypadków na umowę o pracę, doprowadzi to do wzrostu obciążeń podatkowych i składkowych, a także stworzy ryzyko kar i dopłat za poprzednie lata.
Jeśli PIP uzyska prawo do samodzielnego uznawania takich relacji za stosunek pracy, to:
• inspektor będzie mógł jednym decyzją zobowiązać do zawarcia umowy o pracę,
• automatycznie zmienią się podatki i składki ZUS (dla umowy o pracę obciążenie jest wyższe niż dla B2B),
• firmy narażają się na kary,
• ZUS będzie mógł naliczyć składki za kilka lat.
