20/11/2025
OTO Z JAKIM ZAGADNIENIEM PRAWNYM ZMIERZYŁ SIĘ 𝐒Ą𝐃 𝐍𝐀𝐉𝐖𝐘Ż𝐒𝐙𝐘:
W sprawie sądowej, w której kwestia ta była rozstrzygana, sprawujący opiekę nad dzieckiem rodzic, który negatywnie wpływał na chęć kontaktów dziecka z drugim rodzicem odwoływał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego i wskazanej przez niego niekonstytucyjność przepisów, z których wynika możliwość nałożenia kary pieniężnej za nierealizowanie kontaktów z dzieckiem. Podstawą uznania przez TK niezgodności odpowiednich zapisów kodeksu postępowania cywilnego z konstytucją było odwołanie się do praw dziecka do wyrażenia własnego zdania, poglądów, do wolności dziecka, którego zdanie należy brać pod uwagę.
Ze względu na wątpliwości co do zakresu zastosowania tego wyroku TK, 𝐒ą𝐝 𝐈𝐈 𝐢𝐧𝐬𝐭𝐚𝐧𝐜𝐣𝐢 𝐳𝐚𝐝𝐚ł 𝐒ą𝐝𝐨𝐰𝐢 𝐍𝐚𝐣𝐰𝐲ż𝐬𝐳𝐞𝐦𝐮 𝐩𝐲𝐭𝐚𝐧𝐢𝐞 "Czy wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego* możliwe jest nakazanie zapłaty kary pieniężnej** w sytuacji, gdy niewłaściwe wykonywanie przez rodzica sprawującego pieczę nad dzieckiem obowiązków wynikających z orzeczenia regulującego kontakty z dzieckiem drugiego rodzica związane jest z zachowaniem dziecka, które jest wynikiem postępowania zarówno rodzica sprawującego pieczę nad dzieckiem jak i rodzica uprawnionego do kontaktów z dzieckiem?".
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 3 października 2025 r. (sygn. akt III CZP 20/25) uznał, że „𝐎𝐤𝐨𝐥𝐢𝐜𝐳𝐧𝐨ść, ż𝐞 𝐫𝐨𝐝𝐳𝐢𝐜 𝐬𝐩𝐫𝐚𝐰𝐮𝐣ą𝐜𝐲 𝐩𝐢𝐞𝐜𝐳ę 𝐧𝐚𝐝 𝐝𝐳𝐢𝐞𝐜𝐤𝐢𝐞𝐦 𝐧𝐢𝐞 𝐰𝐲𝐩𝐞ł𝐧𝐢𝐚 𝐨𝐛𝐨𝐰𝐢ą𝐳𝐤𝐮 𝐰 𝐩𝐫𝐳𝐞𝐝𝐦𝐢𝐨𝐜𝐢𝐞 𝐤𝐨𝐧𝐭𝐚𝐤𝐭ó𝐰 𝐳𝐞 𝐰𝐳𝐠𝐥ę𝐝𝐮 𝐧𝐚 𝐩𝐨𝐬𝐭𝐚𝐰ę 𝐝𝐳𝐢𝐞𝐜𝐤𝐚, 𝐧𝐢𝐞 𝐰𝐲łą𝐜𝐳𝐚 𝐦𝐨ż𝐥𝐢𝐰𝐨ś𝐜𝐢 𝐧𝐚𝐤𝐚𝐳𝐚𝐧𝐢𝐚 𝐳𝐚𝐩ł𝐚𝐭𝐲 𝐬𝐮𝐦𝐲 𝐩𝐢𝐞𝐧𝐢ęż𝐧𝐞𝐣 𝐧𝐚 𝐫𝐳𝐞𝐜𝐳 𝐫𝐨𝐝𝐳𝐢𝐜𝐚 𝐮𝐩𝐫𝐚𝐰𝐧𝐢𝐨𝐧𝐞𝐠𝐨 𝐝𝐨 𝐤𝐨𝐧𝐭𝐚𝐤𝐭ó𝐰 [𝐚𝐫𝐭. 𝟓𝟗𝟖(𝟏𝟔) §𝟏 𝐤.𝐩.𝐜.] 𝐭𝐚𝐤ż𝐞 𝐰𝐭𝐞𝐝𝐲, 𝐠𝐝𝐲 𝐩𝐨𝐬𝐭𝐚𝐰𝐚 𝐝𝐳𝐢𝐞𝐜𝐤𝐚 𝐰𝐲𝐧𝐢𝐤𝐚 𝐳 𝐳𝐚𝐜𝐡𝐨𝐰𝐚ń 𝐨𝐛𝐨𝐣𝐠𝐚 𝐫𝐨𝐝𝐳𝐢𝐜ó𝐰”.
𝐏𝐎𝐃𝐒𝐔𝐌𝐎𝐖𝐀𝐍𝐈𝐄: dla rodzica sprawującego pieczę nad dzieckiem, który negatywnie nastawia dziecko przeciwko drugiemu rodzicowi, obroną przed nałożeniem kary pieniężnej, nie może być odwoływanie się do niechęci dziecka do kontaktów z drugim rodzicem. Samemu zaś wywołując niechęć dziecka do kontaktów z drugim rodzicem nie można zasłaniać się również tym, że na negatywną postawę dziecka wpływ miało także zachowanie drugiego rodzica.
𝐒ą𝐝 𝐍𝐚𝐣𝐰𝐲ż𝐬𝐳𝐲 𝐝𝐚ł 𝐰𝐢ę𝐜 𝐰𝐲𝐫𝐚𝐳 𝐭𝐞𝐦𝐮, ż𝐞 𝐧𝐢𝐞𝐳𝐚𝐥𝐞ż𝐧𝐢𝐞 𝐨𝐝 𝐨𝐤𝐨𝐥𝐢𝐜𝐳𝐧𝐨ś𝐜𝐢 𝐧𝐚𝐬𝐭𝐚𝐰𝐢𝐚𝐧𝐢𝐞 𝐝𝐳𝐢𝐞𝐜𝐤𝐚 𝐩𝐫𝐳𝐞𝐜𝐢𝐰𝐤𝐨 𝐤𝐨𝐧𝐭𝐚𝐤𝐭𝐨𝐦 𝐳 𝐝𝐫𝐮𝐠𝐢𝐦 𝐫𝐨𝐝𝐳𝐢𝐜𝐞𝐦, 𝐦𝐨ż𝐞 𝐬𝐩𝐨𝐭𝐤𝐚ć 𝐬𝐢ę 𝐳 𝐬𝐚𝐧𝐤𝐜𝐣ą 𝐟𝐢𝐧𝐚𝐧𝐬𝐨𝐰ą.
Oceny wpływu każdego z rodziców na postawę dziecka i zasadności nałożenia kary ma każdorazowo dokonać sąd orzekający w sprawie. Może on wziąć więc pod uwagę bierną postawę rodzica, co do kontaktów z drugim rodzicem.
* z dnia 22 czerwca 2022 r. wydanego w sprawie SK 3/20
** na podstawie art. 59816 § 1 kpc
