04/08/2026
PRAWO KARNE (kodeks wykroczeń)
Brak obowiązku okazywania dowodu tożsamości funkcjonariuszom bez należytej podstawy faktycznej i prawnej
Sąd Najwyższy (co prawda 5 lat temu, ale wygląda na to, że jest to nadal aktualne) doszedł do wniosku, że kiedy Policja lub inny uprawniony organ legitymuje nas bez podstawy prawnej, obywatel może odmówić funkcjonariuszowi okazania dokumentu tożsamości. Sąd wskazuje, że wykroczenie to (art. 65a kodeksu wykroczeń) ma charakter skutkowy, dlatego kara za nie jest możliwa jedynie wtedy, gdy nie okazanie np. dowodu osobistego w istotny sposób utrudnia czynność funkcjonariusza lub ją uniemożliwia. Teza orzeczenia poniżej:
Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 26 marca 2021 r., II KK 40/21
W przypadku, w którym funkcjonariusz organu państwowego lub instytucji upoważnionej z mocy ustawy do legitymowania żąda okazania dokumentu tożsamości, gdy nie ma do tego podstawy prawnej, obywatel może odmówić okazania takiego dokumentu bez konsekwencji prawnych (art. 65 § 1 i 2 KW). Odpowiedzialność za wykroczenie określone w art. 65a KW ponosi jedynie ten, kto nie stosuje się do wydawanych przez funkcjonariusza Policji lub Straży Granicznej poleceń określonego zachowania się, jeżeli polecenia takie znajdują rzeczywistą podstawę prawną.Wykroczenie to ma charakter skutkowy, a zatem zaniechanie spełnienia polecenia służbowego funkcjonariusza Policji ma powodować uniemożliwienie lub istotne utrudnienie wykonania czynności służbowej. opubl. OSNK 2021/5/21.
Należy mieć jednak na uwadze, że każda tego typu sprawa, jeżeli trafi do Sądu, będzie oceniana indywidualnie. Z jednej strony należy znać swoje prawa- w Polsce nie ma rutynowych kontroli tożsamości, każda taki czynności musi mieć podstawę faktyczną i prawną, z drugiej też strony warto zachowywać umiar i nie eskalować sytuacji, które zwyczajnie tego nie wymagają.
Adwokat Damian Jasiuk, orzeczenie dost. w portalu "Legalis".