Adwokat - prawo rodzinne

26/08/2024

W dniu 15 sierpnia 2024 r. w życie weszła ustawa LEX KAMILEK mająca na celu lepszą ochronę dzieci przed przemocą i zapewnienie im kompleksowej pomocy w przypadku skrzywdzenia.

Ustawa nazywana lex Kamilek jest związana ze śmiercią w 2023 roku 8-letniego chłopca z Częstochowy, który był maltretowany przez ojczyma. Mężczyzna znęcał się nad dzieckiem ze szczególnym okrucieństwem. Lekarze przez 35 dni walczyli życie ofiary w szpitalu. Medycy ocenili, że udałoby się go uratować, gdyby nie był wcześniej zaniedbany i niedożywiony.

Od połowy miesiąca wszystkie instytucje wymienione w ustawie, mają obowiązek mieć wdrożone standardy ochrony małoletnich. Chodzi o placówki edukacyjne, ale także firmy i instytucje jak np. hotele i pensjonaty oraz miejsca świadczące usługi turystyczne.

https://brpd.gov.pl/2024/02/15/ustawa-kamilka-weszla-w-zycie-to-zobowiazanie-dla-doroslych-do-lepszej-ochrony-dzieci/

14/08/2024

CZYM JEST W ŚWIETLE PRAWA RODZINNEGO

Sam kodeks rodzinny nie definiuje pojęcia zdrady. Z problematyką naruszenia obowiązku wierności małżeńskiej spotykamy się jednakże w sprawach o rozwód, w ramach analizy rozpadu pożycia małżeńskiego i orzekania o winie w tym zakresie.

W doktrynie trafnie pojęcie wierności ujęła E. Szczepanowska, podkreślając, że małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej lojalności i przyzwoitego zachowania wobec siebie przez cały czas trwania małżeństwa. Jeśli ich niewłaściwe zachowanie stało się przyczyną rozkładu pożycia, ponoszą tego skutki w postaci możliwości przypisania im winy rozkładu pożycia, z konsekwencjami przewidzianymi przez ustawę.

W doktrynie wskazano rownież, iż wierność polega na fizycznej i duchowej wspólności małżonków, z wykluczeniem osób trzecich. Jej naruszeniem jest zatem utrzymywanie stosunków cielesnych z inną osobą, jak też każde zachowanie, które wskazuje na brak tej wspólności i wyłączności, która powinna być tylko udziałem małżonków.

Trzeba wyraźnie podkreślić, że przytoczone wyżej poglądy odnoszą się do wszystkich zachowań, nie tylko tych, które polegają na udowodnieniu cudzołóstwa, ale wszystkich, które naruszają prywatność zastrzeżoną wyłącznie dla małżonków.

Nie będzie więc zdradą przebywanie przez kobietę na plaży w bardzo skąpym kostiumie kąpielowym, jednakże takie znamiona można już przypisać zachowaniu polegającym na wysyłaniu zdjęć w tymże kostiumie konkretnemu mężczyźnie, innemu niż mąż.

Naruszeniem obowiązku wierności jest także takie zachowanie się małżonka, które sprawia pozory naruszenia tego obowiązku – czyli tzw. pozory zdrady.

Pozory zdrady zostały opisane na przykład w wyroku SA w Katowicach z 2010 r.:
„Podkreślić należy, iż do przyjęcia winy pozwanego w powstaniu rozkładu pożycia nie jest konieczne udowodnienie pozwanemu zdrady, wystarczy, że zachowanie się pozwanego wskazywało na pozory zdrady. Natomiast zbyt częste przebywanie przez pozwanego w towarzystwie innej kobiety, jej wizyta u niego w domu podczas nieobecności żony, częsty kontakt telefoniczny, zdjęcia tej kobiety w aparacie fotograficznym pozwanego mogły wywołać u powódki uzasadnione podejrzenie, iż pozwany jest związany z tą kobietą i już to wystarczy do przyjęcia zawinienia pozwanego w rozkładzie pożycia, gdyż pozwany swym zachowaniem naruszył obowiązek wierności skonkretyzowany w art. 23 k.r.o., co miało wpływ na powstanie rozkładu.”

W razie pytań zapraszam do kontaktu.

14/08/2024

A
Zarówno w przypadku rozwodu jak i separacji przesłanki jej orzeczenia oceniać będzie Sąd. Fakt pozostawania małżonków w faktycznej separacji – ale nie orzeczonej przez Sąd nie pociąga za sobą bowiem żadnych skutków prawnych.

Do uzyskania separacji wystarczy uznanie, że między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. A zatem ustały trzy więzi łączące małżonków: emocjonalna, fizyczna i gospodarcza. W przypadku rozwodu koniecznym jest ustalenie, iż nastąpił zupełny i trwały rozpad.

W przypadku orzeczenia separacji, tak jak w przypadku orzeczenia rozwodu Sąd będzie badał który z małżonków jest winny jest powstania, orzekał o alimentach, kontaktach czy władzy rodzicielskiej w przypadku posiadanych dzieci.

Orzeczenie zarówno separacji jak i rozwodu niesie za sobą również powstanie pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej.

W przypadku orzeczenia separacji jednakże proces ten jest odwracalny (co nie ma miejsca w przypadku rozwodu).

Sąd orzeka o zniesieniu separacji na zgodne żądanie małżonków. Mogą oni złożyć jeden wspólny wniosek w tym zakresie lub dwa oddzielne. Skutkiem zniesienia separacji jest ustanie jej skutków. Oznacza to, że znowu małżonkowie się związani prawami i obowiązkami przewidzianymi dla małżonków w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Zniesienie separacji skutkuje powstaniem między małżonkami ustawowego ustroju majątkowego. Jednak sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej na zgodny ich wniosek.

Ważnym jest, że w przypadku orzeczonej przez Sąd separacji małżonek który przyjął nazwisko drugiego małżonka nie ma możliwości powrotu do swojego nazwiska, co w przypadku rozwodu jest jak najbardziej dopuszczalne.

Istotną różnicę stanowi również możliwość zawarcia nowego związku małżeńskiego. W momencie separacji bowiem małżonkowie nadal w świetle prawa pozostają w związku, a co za tym idzie nie mogą wejść w nowy związek małżeński. Inaczej jest w przypadku związku nieformalnego, albowiem orzeczenie separacji formalnie zdejmuje z małżonków obowiązki określone w kodeksie rodzinnym. Jednocześnie taka interpretacja przepisów budzi istotne pytanie czy brak obowiązku zachowania wierności w okresie separacji nie godzi w jej zamysł – czyli istnienie widoków na powrót do prawidłowo funkcjonującego małżeństwa.

W razie pytań zapraszam do kontaktu.

26/04/2024

- czy jest możliwe zwiększenie alimentów?

W pierwszej kolejności aby zwiększyć obowiązek alimentacyjny niezbędnym jest posiadanie orzeczenia o zasądzonych już alimentach. Zwiększenie alimentów będzie bowiem polegać na zmianie dotychczasowego wyroku w tym zakresie.

KIEDY MOŻNA UBIEGAĆ SIĘ O ZWIĘKSZENIE ALIMENTÓW?

Aby zwiększyć obowiązek alimentacyjny niezbędne jest spełnienie określonych przesłanek. Zgodnie z art. 138 kro w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

Do najczęstszych przesłanek zmiany stosunków wskazanych w art. 138 kro można zaliczyć:

1. Zwiększenie kosztów utrzymania dziecka – np. rozpoczęcie uczęszczania przez dziecko na zajęcia dodatkowe, wzrost kosztów wyżywienia w związku z dorastaniem dziecka, ale również zwiększenie kosztów wynikających z inflacji jak koszty utrzymania gospodarstwa domowego.

2. Zmniejszenie możliwości zarobkowych rodzica pod opieką którego dziecko pozostaje – np. utrata praca, zmiana stosunku zatrudnienia.

3. Zwiększenie możliwości zarobkowych rodzica zobowiązanego do alimentacji – np. uzyskanie dodatkowej pracy.

PO JAKIM CZASIE MOŻNA ŻĄDAĆ ZWIĘKSZENIA ALIMENTÓW?

Ustawodawca nie określił terminu w jakim można domagać się zmiany obowiązku alimentacyjnego, natomiast przyjmuje się, że od ostatniego orzeczenia w przedmiocie alimentów powinno upłynąć co najmniej pół roku.

Istotą sprawy jest jednak porównanie sytuacji z chwili ostatniego orzeczenia o alimentach a sytuacji obecnej. Nie ma zatem ograniczeń czasowych, jeżeli sytuacja dziecka lub rodziców ulega faktycznym zmianom uzasadniającym zmianę obowiązku alimentacyjnego.

Przeczytaj również: „Alimenty - „usprawiedliwione potrzeby” oraz „możliwości majątkowe i zarobkowe”.”

26/04/2024

– podstawy i sposoby jej ograniczenia

PODSTAWY OGRANICZENIA WŁADZY RODZICIELSKIEJ

Przepis art. 109 k.r.o. daje podstawę ograniczenia władzy rodzicielskiej, gdy jest ona wykonywana niewłaściwie i pozwala sądowi opiekuńczemu wydać każde zarządzenie jakiego w danych okolicznościach wymaga dobro dziecka, przy czym zarządzenia te mogą dotyczyć zarówno ochrony interesów osobistych dziecka jak i jego interesów majątkowych.

Samo jednak pojęcie „dobra dziecka” ma charakter nieostry i ocenny, podlega indywidualnemu badaniu w konkretnych okolicznościach każdego przypadku. W odniesieniu do rozstrzygnięć w przedmiocie władzy rodzicielskiej wykształcił się ogólny pogląd, zgodnie z którym dobro dziecka powinno być rozumiane szeroko, a władza sądu opiekuńczego pozwala mu na praktycznie dowolną ingerencję w sferę praw rodzicielskich, taka jakiej wymagają okoliczności – i to niezależnie od zawinienia rodziców, bowiem środki stosowane przez sąd nie są tu aktami represyjnymi. W orzecznictwie dostrzec można jednak również tendencję do ujmowania „dobra dziecka” w szerszym aspekcie „dobra rodziny”, zwracając uwagę na to, że zasadniczo najpełniej zapewnia dziecku zaspokojenie potrzeb życiowych i emocjonalno-psychicznych pozostawanie w domu rodzinnym. Pojawiają się również stanowiska o potrzebie uwzględniania przez sądy opiekuńcze „interesu rodziców”, jeżeli tylko nie stoi on w sprzeczności z istotnymi interesami dziecka.

Ciężko zatem wyodrębnić konkretne przesłanki uzasadniające podstawy ograniczenie władzy rodzicielskiej wobec dziecka, albowiem będą one oceniane indywidualne w kontekście zagrożenia dobra dziecka, w tym jego dobrostanu fizycznego, emocjonalnego i materialnego.

Dodatkowym aspektem wybrzmiewającym w orzecznictwie jest również przesłanka braku możliwości wykonywania przez oboje rodziców władzy rodzicielskiej wobec wspólnego dziecka, wynikająca najczęściej z istnienia konfliktu pomiędzy rodzicami.
Sam spór pomiędzy rodzicami nie uzasadnia jednakże ograniczenia władzy rodzicielskiej jednemu z nich.

Najczęściej występującymi przypadkami stanowiącymi podstawę do ograniczenia władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców w przypadku istnienia silnego konfliktu są:

a. Uniemożliwianie wykonywania władzy rodzicielskiej rodzicowi pod opieką którego pozostaje dziecko – np. utrudnianie zapisanie dziecka do placówki edukacyjnej, wyrobienia dokumentów, kontynuacji leczenia.

b. Nadużywanie władzy rodzicielskiej – np. nastawianie dziecka przeciwko drugiemu rodzicowi, izolowanie dziecka, samodzielne podejmowanie decyzji dotyczących funkcjonowania dziecka bez zgody i wiedzy drugiego rodzica.

SPOSOBY OGRANICZENIA WŁADZY RODZICIELSKIEJ

Zgodnie z art. 109 kro
§ 1. Jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia.
§ 2. Sąd opiekuńczy może w szczególności:

1) zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania, w szczególności do pracy z asystentem rodziny, realizowania innych form pracy z rodziną, skierować małoletniego do placówki wsparcia dziennego, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub skierować rodziców do placówki albo specjalisty zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń;

2) określić, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu, albo poddać rodziców innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun;

3) poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego;

4) skierować małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi;

5) zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej albo powierzyć tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej małżonkom lub osobie, niespełniającym warunków dotyczących rodzin zastępczych, w zakresie niezbędnych szkoleń, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej albo zarządzić umieszczenie małoletniego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej.

§ 3. Sąd opiekuńczy może także powierzyć zarząd majątkiem małoletniego ustanowionemu w tym celu kuratorowi.
Wskazać przy tym należy, iż zawarte w § 2 wyliczenie zarządzeń opiekuńczych ma charakter przykładowy, a Sąd może wydać zarządzenia, które nie są zawarte w w/w katalogu.

Do najczęściej stosowanych przez Sądy ograniczeń władzy rodzicielskiej należą:

a. Nadzór kuratora dla jednego lub obojga rodziców;

b. Ograniczenie jednemu z rodziców możliwości decydowania o niektórych kwestiach dotyczących dziecka np. wyborze szkoły, wyborze leczenia;

c. Nałożenie na rodziców obowiązku odbycia terapii lub zapewnienia terapii dziecku.

Call now to connect with business.

26/04/2024

– obowiązek alimentacyjny a kredyty.

Ponieważ obecnie zobowiązanie kredytowe stanowi obciążenie większości z Nas, często zdarza się, że jest ono ujmowane jako część kosztów utrzymania dziecka, lub też stanowi podstawę do próby zmniejszenia obowiązku alimentacyjnego.

KREDYT RODZICA POD OPIEKĄ KTÓREGO POZOSTAJE DZIECKO

W pierwszym przypadku Sądy w większości orzeczeń nie uwzględniają kredytu, jako części kosztów utrzymania dziecka, nawet w przypadku jeżeli kredyt stanowi zapewnienie dziecku odpowiednich warunków mieszkaniowych. Zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą zobowiązanie kredytowe stanowi zobowiązanie rodzica/rodziców, a co za tym idzie nie wlicza się do kosztów utrzymania dziecka.

Zdarzają się jednak orzeczenia Sądów (w mniejszości), w których Sądy orzekając o obowiązku alimentacyjnym, uwzględniają zobowiązanie kredytowe.

Przykładowo w postanowieniu z dnia 19.11.2012 r. Sygn. akt I Acz 1711/12 Sąd Apelacyjny w Krakowie podkreślił, iż „w realiach niniejszej sprawy w przypadku małoletnich dzieci stron w zakres ich usprawiedliwionych potrzeb wychodzą wydatki związane bezpośrednio z ich utrzymaniem, takie jak wydatki na wyżywienie, naukę, odzież, czy środki higieniczne, ale także związane z utrzymaniem miejsca zamieszkania, w którym ulokowane jest centrum interesów życiowych. Dopiero bowiem uwzględnienie wszystkich wydatków powiązanych z utrzymaniem małoletnich dzieci stron prowadzi do uzyskania miarodajnego określenia poziomu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych do świadczeń alimentacyjnych.”

„(…) Sąd Okręgowy trafnie zwróci uwagę na znaczne wydatki ponoszone przez powódkę z tytułu regulowania opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, śmieci, Internet, telefony, ubezpieczenie domu i podatek, jak również te wynikające z konieczności spłacania kredytu zaciągniętego wspólnie przez strony oraz za zgodą pozwanego, co powódka czyniła do (…) roku. Te wydatki należy potraktować jako zmierzające do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb małoletnich dzieci stron, gdyż bez ich uregulowania niemożliwe byłoby zapewnienie im właściwych warunków mieszkaniowych.”
Tego rodzaju orzeczenia są jednak wyjątkiem i nie stanowią utrwalonej linii orzeczniczej. Nie oznacza to jednakże, że Sądu orzekając o alimentach w ogóle nie biorą pod uwagę zobowiązań kredytowych, jednakże są one uwzględniane jako obciążenie rodzica a nie koszt utrzymania dziecka.

KREDYT RODZICA ZOBOWIĄZANEGO DO ALIMENTACJI

Zgodnie z linią orzecznictwa Sądów polskich, obowiązek alimentacyjny wyprzedza inne zobowiązania kredytowe. Oczywiście Sąd będzie brał pod uwagę obciążenia rodzica zobowiązanego do alimentacji jednakże niedopuszczalne jest aby takie zobowiązania miały wpływać na radykalne zmniejszenie obowiązku alimentacyjnego. Potrzeby dziecka powinny być bowiem zaspokojone w pierwszej kolejności.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12.11.1976, Sygn. akt III CRN 236/76 „Na wysokość alimentów nie mogą mieć wpływu obciążające pozwanego w (niniejszej) sprawie sądowej koszty sądowe i koszty procesu. Także zadłużenie bankowe pozwanego nie może powodować ograniczenia należnych małoletniemu powodowi środków utrzymania i wychowania. Osoba bowiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, musi się z tym liczyć przy podejmowaniu wydatków na zakup mebli, telewizora, lodówki itp. i ich wysokość planować stosownie do posiadanych możliwości z uwzględnieniem wspomnianego obowiązku alimentacyjnego.”

26/04/2024

- „usprawiedliwione potrzeby” oraz „możliwości majątkowe i zarobkowe”.

Zgodnie z art. 135 k.r.o.
§ 1. Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.
§ 2. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie.

Wysokość zobowiązania alimentacyjnego uzależniona jest więc od:
1. zakresu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego do alimentów (dziecka),
2. zarobkowych i majątkowych możliwości osoby zobowiązanej do alimentacji, których nie można utożsamiać z faktycznie uzyskiwanymi dochodami (rodzic, który ma płacić alimenty)
3. zakresu osobistych starań o utrzymanie lub wychowanie osoby uprawnionej do alimentacji.

Nie może więc dojść do ustalenia wysokości obowiązku alimentacyjnego w kwocie wyższej od kosztów zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej do alimentacji. Zatem bardzo wysokie możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego do alimentacji nie uzasadniają ani żądania, ani zasądzenia alimentów w wysokości, która będzie przewyższała zakres usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego.

Z drugiej zaś strony – uzależnienie wysokości obowiązku alimentacyjnego od „możliwości majątkowych i zarobkowych” oznacza także, że przy nikłych możliwościach zobowiązanego – uniemożliwione będzie zasądzenie alimentów w wysokości odpowiadającej pełnej kompensacji kosztów usprawiedliwionych potrzeb małoletniego.

Owa współzależność oznacza, że usprawiedliwione potrzeby uprawnionego do alimentacji powinny być zaspokojone w takiej części, w jakiej pozwalają na to możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego.

USPRAWIEDLIWIONE POTRZEBY
Przez „usprawiedliwione potrzeby” uprawnionego do alimentacji rozumie się jego potrzeby bieżące, co oznacza, że nie zalicza się do nich takich potrzeb, które według przewidywań mogą nastąpić w odległej przyszłości.

Usprawiedliwione potrzeby od których uzależniona jest wysokość obowiązku alimentacyjnego to materialne i niematerialne potrzeby, których zaspokojenie jest niezbędne do godziwej egzystencji i do tego, aby uprawniony nie pozostawał w stanie tzw. „niedostatku”.

Zakres usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej do alimentacji a pozostającej faktycznie w stanie niedostatku nie może ograniczać się tylko do zaspokojenia potrzeb tzw. „minimum egzystencji”.

Oznacza to, że rodzice powinni zapewnić dziecku warunki materialne odpowiadające tym, w jakich żyją sami – nie będzie to jednak dotyczyło potrzeb będących przejawem zbytku (vide: teza IV uchwały SN z dnia 16 grudnia 1987 r., sygn. akt: III CZP 91/86, opubl. OSNC 1988/4/42).

Konsekwencją zasady równej stopy życiowej rodziców i dzieci jest to, że rodzice nie mogą uchylać się od obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, tylko na tej podstawie, że wykonywanie obowiązku alimentacyjnego stanowiłoby dla nich nadmierny ciężar. Rodzice mają obowiązek podzielić się z dzieckiem nawet najmniejszymi dochodami (vide: pkt XII, podpunkt 2 uchwały pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 9 czerwca 1976 r., sygn. akt: III CZP 46/75, OSN CP 1976, nr 9, poz. 184)

Przez usprawiedliwione potrzeby, jak wynika z konsekwentnego orzecznictwa oraz uchwał Sądu Najwyższego, należy rozumieć potrzeby związane z:
1. potrzebami fizycznymi, takimi jak: odpowiednie z uwagi na wiek i stan zdrowia optymalne wyżywienie, mieszkanie i zapewnienie odpowiednich bieżących warunków mieszkaniowych z funkcjonującymi mediami, odzież odpowiednia do wzrostu i pory roku, środki higieny, leczenie i opieka w razie choroby,
2. potrzebami duchowymi i kulturalnymi – związanymi z uroczystościami religijnymi, z zaspokojeniem potrzeb kulturalnych poprzez np. wyjście do kina, do teatru, czy muzeum, kupno książek, instrumentów, związanych z zainteresowaniami i hobby dziecka, włączając w zakres potrzeb koszty utrzymania zwierząt dziecka,
3. potrzebami edukacyjnymi poprzez zagwarantowanie odpowiedniej do zdolności dziecka edukacji, włączając w to zajęcia pozalekcyjne, podręczników, wyprawek szkolnych, dojazdów do szkoły,
4. potrzebami wypoczynku i rozrywki – poprzez zapewnienie uprawnionemu wypoczynku, rozrywek z rodzicem i rówieśnikami, odpowiednich do wieku zabawek, książek, malowanek, kredek, farb itp.

MOŻLIWOŚCI MAJĄTKOWE I ZAROBKOWE

„Przez ustawowe określenie „możliwości zarobkowe i majątkowe” rozumie się nie tyko zarobki i dochody rzeczywiście uzyskiwane ze swojego majątku, lecz te zarobki i dochody, które osoba zobowiązana do alimentacji może i powinna uzyskiwać przy dołożeniu należytej staranności i przestrzeganiu zasad prawidłowej gospodarki oraz stosownie do swoich sił umysłowych i fizycznych”.

Ukrywanie swojego majątku, świadome niepodejmowanie pracy zarobkowej, bądź podejmowanie pracy w niepełnym wymiarze godzin albo nieadekwatnej do kompetencji i zawodu, wykazywanie wynagrodzenia poniżej faktycznych możliwości wynikających z wykształcenia, doświadczenia, lub stanowiska będzie skutkować zasądzeniem alimentów w wysokości odpowiadającej nie tym faktycznie uzyskiwanym zazwyczaj okresowo i na użytek sprawy wskutek obranej taktyki procesowej dochodom – ale w wysokości zgodnej z możliwościami zarobkowymi.

Jak bowiem wskazuje Sąd Najwyższy: „możliwości zarobkowe zobowiązanego nie mogą być zawsze utożsamiane z faktycznie osiąganymi zarobkami. W przypadkach uzasadnionych obejmują one także wysokość zarobków, które zobowiązany jest w stanie uzyskać, lecz nie osiąga ich z przyczyn nie zasługujących na usprawiedliwienie. Chodzi tu o przypadki, w których osoba zobowiązana nie wykonuje wyuczonego i dobrze wynagradzanego zawodu, pracuje w niepełnym wymiarze godzin, bądź też pracuje dorywczo.

Podstawą oceny możliwości zarobkowych w odniesieniu do pracownika będzie zarówno jego stałe wynagrodzenie obejmujące wynagrodzenie zasadnicze, premie i dodatki, jak i świadczenia w naturze stanowiące uzupełnienie wynagrodzenia (deputaty) oraz świadczenia i wypłaty przypadające pracownikowi lub członkom jego rodziny z różnych tytułów w związku z zatrudnieniem, Są to np. nagrody, świadczenia z funduszu socjalnego, wynagrodzenia za projekty wynalazcze itp.

Przedmiotem oceny możliwości zarobkowych członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz spółdzielni pracy będą wszelkie dochody w postaci udziału w zyskach zarówno w formie pieniężnej, jak i w naturze.

W środowiskach twórczych podstawą ustalenia możliwości zarobkowych będą należności pobierane z tytułu wynagrodzenia za wszelkiego rodzaju dzieła wraz z tantiemami za ich rozpowszechnienie.

W indywidualnych gospodarstwach rolnych lub zakładach rzemieślniczych dochodem będą wszelkie wpływy w formie pieniężnej lub w naturze uzyskane w oznaczonym czasie po uwzględnieniu poniesionych nakładów pieniężnych, materiałowych lub pracy ludzkiej. Mogą wchodzić tu w grę także wpływy z tytułu czynszów dzierżawnych czy najmu.

W odniesieniu do osób, które zakończyły aktywność zawodową, o zakresie możliwości decydować będzie wysokość pobieranych rent, emerytur i wszelkiego rodzaju odszkodowań.” – uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86, OSNP 1988, nr 4, poz. 42.

Możliwości zarobkowe zobowiązanego nie mogą zawsze być utożsamiane z faktycznie osiąganymi dochodami i nie zawsze uzyskiwane dochody odpowiadają możliwościom zarobkowym.

Przykładowo sytuacja taka będzie miała miejsce, kiedy osoba zobowiązana do alimentacji wskazuje na uzyskiwane przez siebie dochody w wysokości niższej od dochodów, jakie w swoim stanie zdrowia, przy swoim wykształceniu i doświadczeniu zawodowym mogłaby uzyskać, lecz ich nie uzyskuje z powodów nie zasługujących na usprawiedliwienie bądź nawet z powodu celowo wywołanej sytuacji (np. poprzez zmianę zatrudnienia na zatrudnienie z niższym wynagrodzeniem, nie podejmowanie zatrudnienia zgodnego z wyształceniem, podejmowanie wyłącznie prac dorywczych i tzw. „na czarno”).

Możliwości majątkowe są to dochody, które zobowiązany do alimentacji uzyskuje, bądź może uzyskać przy wykorzystaniu gospodarczego potencjału danego składnika majątku (np. posiadanego mieszkania, w którym zobowiązany faktycznie nie zamieszkuje, lecz bez racjonalnych przyczyn – nie wynajmuje go). Dochodami określanymi jako „możliwości majątkowe” są np. dochody z czynszu z tytułu najmu lokalu, dzierżawy nieruchomości, odsetki, dochody uzyskiwane z lokat, funduszy, udziałów w spółkach itd.

Ustalając te możliwości Sąd zobligowany jest zbadać, czy zobowiązany do alimentacji stosuje zasady racjonalnego gospodarowania swoim majątkiem nie zwiększając celowo strat i nie generując zbędnych dla utrzymania składnika majątku w niepogorszonym stanie wydatków oraz czy stara się zminimalizować wydatki i straty, a także czy wyczerpuje potencjał gospodarczy składnika majątku w celu uzyskania dochodów i zobowiązanie alimentacyjne ograniczone zakresem usprawiedliwionych potrzeb dziecka określa w wysokości odpowiadającej dochodom, jakie zobowiązany mógłby uzyskać ze swojego majątku, gdyby dołożył należytej staranności i kierował się zasadami prawidłowego gospodarowania nimi.

19/04/2024

– czym faktycznie jest?

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie definiuje pojęcia władzy rodzicielskiej. Przyjmuje się powszechnie, że władza rodzicielska to ogół obowiązków spoczywających na rodzicach i praw im przysługujących względem dziecka w celu należytego sprawowania pieczy nad jego osobą i majątkiem. Decydującym kryterium, na podstawie, którego rozstrzyga się treść oraz wykonywanie władzy rodzicielskiej jest dobro dziecka. Interes dziecka należy przy tym oceniać według kryteriów obiektywnych, przyjętych, jako reguły prawidłowego postępowania w społeczeństwie, z uwzględnieniem wieku dziecka, jego stanu zdrowia, uzdolnień, cech charakterologicznych, właściwości rodziny i środowiska, w którym się wychowuje.

Władza rodzicielska powstaje z mocy prawa z chwilą urodzenia się dziecka i z reguły przysługuje obojgu rodzicom w stanie niezmienionym przez cały czas jej trwania. Oboje rodzice mają, zatem obowiązek i prawo do wspólnego jej wykonywania i uzgadniania między sobą sposobu wychowania dziecka i załatwiania jego spraw. Chodzi tu o wykonywanie przez każdego z rodziców wszystkich obowiązków, dzięki którym dziecko będzie wychowywane w sposób zapewniający jego prawidłowy rozwój. Jak wynika z treści art. 96 § 1 k.r. i o., wychowanie dziecka obejmuje wychowanie fizyczne i duchowe. W ramach wychowania fizycznego rodzice powinni zadbać o zdrowie i życie dziecka, jego pełną sprawność fizyczną. Wychowanie duchowe obejmuje z kolei wpajanie dziecku zasad moralnych i współżycia społecznego, kształtowanie prawego charakteru, wyrabianie w dziecku sumienności, pracowitości i poczucia obowiązku., miłości do ojczyzny, nawyku poszanowania cudzej własności, a także zapewnienie dziecku odpowiedniego do jego uzdolnień wykształcenia i przygotowania do pracy zawodowej.

Stosunki między rodzicami a dziećmi mają charakter szczególny, dobro dziecka wymaga, bowiem maksymalnego stopnia staranności rodziców. Rodzice powinni wykazywać, zatem względem dziecka jak największe zainteresowanie, oddanie i poświęcenie, udzielać mu wskazówek, rad i pomocy, sprawować nadzór nad jego zachowaniem oraz zapewnić mu stosowne rozrywki. Rodzice z zasady wykonują władzę rodzicielską sami, bez zaangażowania sądu opiekuńczego. Jedynie w sytuacjach szczególnych ustawodawca przewidział możliwość ingerencji sądu opiekuńczego w sferę wykonywania przez rodziców ich obowiązków rodzicielskich.

Często strony postępowania mylnie interpretują instytucje władzy rodzicielskiej, łącząc ją z możliwością kontaktowania się z dzieckiem.

Nic bardziej mylnego.

Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem to bowiem dwie odrębne kwestie. Nawet w razie całkowitego pozbawienia rodzica możliwości wykonywania władzy rodzicielskiej, ma on prawo do kontaktowania się z dzieckiem.

Czym zatem jest władza rodzicielska?

Najprościej rzecz ujmując jest to możliwość podejmowania istotnych decyzji w sprawach dziecka, jak np. wybór szkoły, wybór sposobu leczenia, zgoda na operację, czy podjęcie terapii z psychologiem.

Ograniczenie lub pozbawienie rodzica wykonywania władzy rodzicielskiej nie zmienia również obowiązku płacenia alimentów na rzecz dziecka, a także nie ogranicza kwestii spadkowych.
Przeczytaj również: „Władza rodzicielska – podstawy i sposoby jej ograniczenia”

17/04/2024

– jakie dokumenty Sąd będzie brał pod uwagę w sprawie o alimenty?

W postępowaniu alimentacyjnym, często zdarza się, że strona składa do akt sprawy paragony, jako dowód na poniesione wydatki. Niestety Sąd nie uzna takiego dokumentu za dowód w sprawie.

Jeżeli chcemy wykazać koszty ponoszone na rzecz dziecka niezbędne będą:

* faktury – mogą być one wystawiona na dziecko lub rodzica, który poniósł dane koszty,
*potwierdzenia przelewów – ale tylko wówczas jeżeli wynika z nich, jaki dokładnie wydatek został poniesiony i że dotyczył on dziecka,
*umowy z określonymi podmiotami, jak szkoła czy zajęcia dodatkowe.

W razie pytań zapraszam do kontaktu.