12/10/2026
MALTA GĦANDHA BŻONN LIĠI DWAR ORDNI GĦALL-ISKOPERTA TA’ ĠID MHUX SPJEGAT — U GĦANDHA BŻONNHA B’URĠENZA.
Id-dibattitu dwar il-leġiżlazzjoni proposta kontra l-Mafja huwa importanti. Malta teħtieġ liġijiet aktar b’saħħithom biex tiġġieled il-kriminalità organizzata, l-assoċjazzjonijiet kriminali u lil dawk li jagħmlu l-qligħ minn dawn l-attivitajiet.
Iżda hemm għodda legali oħra, li wieħed jista’ jgħid li hija fost l-aktar kruċjali minn kollha, u li hemm ir-riskju li tiġi injorata.
Liġi li tintroduċi l-Ordnijiet għall-Ispjegazzjoni tal-Ġid Mhux Spjegat (Unexplained Wealth Orders — UWO).
Il-proċeduri kriminali marbuta mal-assassinju ta’ Daphne Caruana Galizia tefgħu f’dawl qawwi mistoqsija li Malta ma tistax tibqa’ tinjora:
Kif jista’ jkun li persuni bi dħul leġittimu uffiċjalment iddikjarat ftit li xejn, jew xejn, ikunu jistgħu jaffordjaw stil ta’ ħajja li jinvolvi nefqa ta’ mijiet ta’ eluf ta’ ewro fil-casinos, karozzi lussużi u assi oħra ta’ valur għoli? U minn fejn ikunu ġejjin dawn il-flus?
Meta l-provi jindikaw diskrepanza kbira bejn il-mezzi finanzjarji leġittimi li persuna tidher li għandha u n-nefqa tagħha, l-awtoritajiet jeħtieġu għodod legali effettivi biex jinvestigaw din id-diskrepanza u, fejn il-liġi tippermetti, jirkupraw ġid li għalih ma tistax tingħata spjegazzjoni leġittima.
Huwa proprju għalhekk li Malta teħtieġ b’urġenza sistema legali mfassla sew għall-Ordnijiet għall-Ispjegazzjoni tal-Ġid Mhux Spjegat.
UWO ma jissostitwixxix investigazzjoni kriminali.
Ma jfissirx awtomatikament li persuna tkun ħatja, u għandu jopera taħt sorveljanza ġudizzjarja xierqa u b’salvagwardji adegwati.
Iżda jista’ jipprovdi lill-awtoritajiet b’għodda addizzjonali u b’saħħitha biex jindirizzaw ġid suspettuż, minflok ma jiffukaw esklussivament fuq il-prova ta’ tranżazzjonijiet kriminali individwali wara li l-flus ikunu diġà ntefqu, ġew moħbija jew ġew trasferiti.
Għax il-kriminalità organizzata mhijiex biss kwistjoni ta’ min iwettaq ir-reat.
Hija wkoll kwistjoni tal-flus li dawn jaqilgħu, tal-assi li jakkwistaw, tan-negozji li permezz tagħhom jistgħu jaħbu l-qligħ mill-kriminalità, u tal-istil ta’ ħajja li dan il-qligħ jiffinanzja.
Jekk verament irridu niġġieldu l-kriminalità organizzata, irridu nimxu wara l-flus — u nkunu nistgħu nieħdu azzjoni meta l-ġid ta’ persuna ma jkunx jista’ jiġi rrikonċiljat b’mod kredibbli mad-dħul leġittimu tagħha.
Huwa għalhekk li, fl-Omnibus Bill li kont ipproponejt, kont inkludejt proposta leġiżlattiva speċifika għall-introduzzjoni tal-Ordnijiet għall-Ispjegazzjoni tal-Ġid Mhux Spjegat li kont ispirat ghaliha mill-ligi Ingliza. Kont domt xhur nistudjaha.
Il-proposta kienet tipprevedi ordnijiet taħt is-superviżjoni tal-qorti li jobbligaw lil persuni jagħtu spjegazzjoni dwar is-sjieda u l-akkwist ta’ assi sostanzjali meta jiġu sodisfatti kundizzjonijiet legali definiti, flimkien ma’ mekkaniżmi biex, fejn ikun meħtieġ, jiġi evitat li dawn l-assi jitneħħew, jiġu trasferiti jew jinħlew b’mod li jxekkel l-irkupru tagħhom.
Il-liġi kontra l-organizzazzjonijiet mafjuzi u liġi dwar l-UWO mhumiex alternattivi li jeskludu lil xulxin.
Malta teħtieġ it-tnejn.
Iżda ejjew inkunu ċari: l-organizzazzjonijiet kriminali ma jistgħux jiġu żmantellati b’mod effettiv jekk dawk li jkunu warajhom jibqgħu jgawdu l-frott tal-attivitajiet tagħhom, filwaqt li l-awtoritajiet isibuha diffiċli biex jistabbilixxu minn fejn ġie l-ġid tagħhom.
Tista’ tarresta lill-kriminal. Tista’ tressqu l-qorti u tħarrku. Iżda jekk ma tkunx tista’ tittraċċa u tirkupra b’mod effettiv il-qligħ mill-kriminalità, tkun qed tħalli intatt wieħed mill-inċentivi ewlenin li jixprunaw il-kriminalità organizzata.
Għalhekk nappella lill-Gvern, lill-Oppożizzjoni u lil kull Membru Parlamentari li verament irid isaħħaħ l-istat tad-dritt:
tħallux id-dibattitu dwar il-leġiżlazzjoni kontra l-organizzazzjonijiet mafjuzi jgħatti l-ħtieġa urġenti li jiddaħħlu l-Ordnijiet għall-Ispjegazzjoni tal-Ġid Mhux Spjegat.
Din mhijiex kwistjoni ta’ kisbiet politiċi jew ta’ punti kontra l-avversarji. Hija kwistjoni li Malta tingħata l-għodod legali li teħtieġ biex tikkonfronta l-kriminalità organizzata, il-ħasil tal-flus u l-korruzzjoni li tippermetti lil dawn il-fenomeni jkomplu jiffjorixxu.
Il-mistoqsija hija sempliċi:
Jekk il-ġid ta’ persuna ma jkunx jista’ jiġi rrikonċiljat mad-dħul leġittimu magħruf tagħha, u jkunu jeżistu l-kundizzjonijiet legali meħtieġa biex tinħareġ ordni, l-Istat għandux ikollu mekkaniżmu effettiv, taħt is-superviżjoni tal-qorti, biex jitlob spjegazzjoni u jieħu azzjoni abbażi tal-provi?
It-tweġiba tiegħi hija IVA, mingħajr ebda riżerva.
Malta trid tieqaf tittratta l-ġid mhux spjegat bħala kwistjoni sekondarja.
IMXU WARA L-FLUS. Dan kien il-metodu Falcone
NEĦĦU L-PROFITTI MILL-KRIMINALITÀ. U AGĦTU LILL-AWTORITAJIET L-GĦODOD LI JEĦTIEĠU BIEX JIĠĠIELDU L-KRIMINALITÀ ORGANIZZATA.
Iż-żmien biex tiddaħħal liġi serja dwar l-UWO huwa ISSA.
