11/05/2026
🤔- Mba fantatrao ve hoe Inona no tena asan'ny Géomètre expert @ resaka fananatany araky n'y lalàna malagasy ?
Tsy te ho very tany ve ianao? Sa matahotra ady ?
Fantaro fa ny Géomètre Expert (na géomètre-topographe assermenté) no tena mpiara-miasa aminao eto Madagasikara, indrindra @ resaka fananan-tany! Tsy teknisiana tsotra fotsiny izy fa tena mpanampy ny fitsarana (auxiliaire de justice) sy teknisianina mpitondra porofo, miantoka ny fiarovana ara-dalàna ny zon’ny tompon-tany. Ny asany dia mandrakotra ny fiainana manontolon’ny tany iray: manomboka amin’ny fametrahana sisin-tany voalohany ka hatramin’ny famindrana azy, anisan’izany ny fanovana sy ny ady tany.
Inona avy ary no tena asany amin'ny antsipiriany?
1. Fametrahana sisin-tany sy Bornage (Ady sisin-tany)
Io no asa fototra sy tena ara-teknika ary ara-dalàna indrindra. Ny Géomètre Expert dia:
Mamaritra sy manisy marika mazava eo amin’ny tany ny sisin-tany marina.
Manomana plan de bornage (misy coordonnées, velarana, ary procès-verbal de bornage nosoniavin’ny tompon-tany sy ny mpiara-monina).
Tsy maintsy misy io antontan-taratasy io vao afaka mahazo Titre Foncier (immatriculation ao amin’ny Service des Domaines) ianao.
Ara-dalàna: Aleo ny bornage ami-ami (mifanaraka ny rehetra). Raha misy tsy fifanarahana, dia mandeha any amin’ny bornage judiciaire. Ny plan ataony dia manana lanja lehibe ho porofo ary ekena mandra-pisy porofo mifanohitra amin’izany.
2. Asa mifandraika amin'ny Titre efa misy
Raha vao azonao ny titre-nao, mety hiova ny taninao. Ny Géomètre Expert dia manao:
Lotissement (Fizarana tany): Mizara tany lehibe ho ampahany maromaro (tena ilaina raha te hivarotra tany kely na hanangana lotissement).
Fusion (Fanambarana tany): Manambatra tany maromaro ho iray.
Fanavaozana ny plan: Aorian’ny fanorenana trano, mba hifanaraka amin’ny zava-misy eo an-toerana (velaran’ny trano, servitudes hita maso).
Fanitsiana bornage: Raha misy fahadisoana na aorian’ny didim-pitsarana (ohatra: misy ampahany amin’ny taninao lasan’ny hafa).
Bornage de copropriété na fizarana ho lots (ho an’ny trano, résidences).
Ireo asa ireo dia miantoka ny fifanarahan’ny zava-misy eo an-toerana sy ny rejisitra
Lanjan'ny Porofo sy andraikitry ny Géomètre
Ny plan sy ny tatitra ataon’ny Géomètre assermenté dia porofo ara-teknika manana lanja lehibe. Na dia tsy voatery hanaraka azy aza ny mpitsara, dia matetika izy no manaraka ny famintinana (afa-tsy raha misy expertise mifanohitra).
Andraikitra: Sivilina (dommages-intérêts raha misy fahadisoana), ara-pitsipika (Ordre des Géomètres-Experts) ary indraindray ara-heloka bevava (tatitra hosoka).
Izy dia mpanelanelana tsy miangatra eo anelanelan’ny:
Fanjakana (Service des Domaines, Guichet Foncier, ONE).
Notaire.
Fitsarana.
Olona tsotra.
Fanamby eo amin'ny Fampiharana eto Madagasikara
Vola lany: Manomboka amin’ny 350 000 – 500 000 Ariary ho an’ny bornage tsotra (miovaova arakaraka ny velarana, toerana ary fahasarotana). Matetika heverina ho lafo, ka mahatonga olona maro hanorina tsy misy bornage.
Vokany: Ady sisin-tany maharitra, fahasarotana amin’ny fivarotana na fampindramam-bola, fanorenana tsy ara-dalàna.
Tombony ara-toekarena: Ny fanatonana Géomètre aloha dia matetika mora kokoa lavitra noho ny ady fitsarana izay mety haharitra taona maro.
Raha fintinina, ny Géomètre Expert dia tsy teknisianina tsotra fotsiny fa mpilalao fototra amin’ny fiarovana ara-dalàna ny fananan-tany. Ny asany dia manova ny fampiasana tany ho zo azo ampitahaina amin’ny rehetra (erga omnes). Raha tsy misy ny plan-ny, dia mihena be ny tena lanjan’ny titre foncier.foncier.
3. Fitantanana ny Ady Tany sy Expertise Judiciaire
Matetika ny Géomètre Expert no tendren’ny fitsarana ho expert judiciaire (araka ny Code de procédure civile):
Fitsidihana ifanaovan’ny roa tonta: Fitsidihana ny toerana miaraka amin’ireo antoko voakasika.
Famakafakana ny titre, plan taloha, ary ny borne (na mbola misy na efa tsy hita).
Tatitra expertise: Tena amin’ny antsipiriany, misy sary misy géo-référence, kajy, tantara, ary famintinana ara-teknika mazava.
Saika manaraka foana ny didim-pitsarana ny tatitra ataony (ady bornage, fanararaotana tany, olana amin’ny mpiara-monina, servitudes).
Amin’ny resaka heloka bevava: Expertise amin’ny raharaha hosoka amin’ny antontan-taratasy, fanimbana borne, na fibodoana tany tsy ara-dalàna.
4. Certificat Foncier (« Karatany ») sy Tany Tsy Misy Titre (PPNT)
Ho an’ny tany nolovaina na mbola tsy misy immatriculation:
Ny Géomètre Expert dia manao plan de situation sy levé topographique.
Io antontan-taratasy io no ahafahana mahazo ny Certificat Foncier (Karatany), izay manamarina ny fampiasana ara-dalàna ny tany ary manamora ny fahazoana crédit na ny immatriculation ho avy.
Dingana iray tena ilaina amin’ny politikan’ny fiarovana ny fananan-tany eto Madagasikara izany (Guichet Foncier, Programme national de formalisation).
5. Torohevitra Ara-teknika sy Due Diligence
Manana anjara toerana lehibe amin’ny fisorohana olana izy:
Fanaraha-maso alohan’ny fividianana: Fanamarinana ny maha-azo itokiana ny titre, tsy fisian’ny fanararaotana tany, fanamarinana ny borne, fanarahan-dalàna amin’ny fanorenana.
Fandalinana ny mety hanorenana: Servitudes, risika (tondra-drano, fihotsahan’ny tany), alignements.
Audit foncier ho an’ny mpampiasa vola (tetikasa fambolena, immobilier, harena an-kibon’ny tany).
Fanoratana attestation ara-teknika ho an’ny notaire.
Io asa fisorohana io dia misoroka ady tany maro sy lafo vidy.
Jus defender