20/08/2023
ఏ వ్యక్తి అయినా చట్టానికి వ్యతిరేకంగా ప్రవర్తిస్తే అతడిని అర్హత కలిగిన పోలీస్ అధికారి నిర్భందించవచ్చు. కానీ అప్పుడప్పుడు సరయిన కారణాలు లేకుండానే ఒక వ్యక్తిని నిర్భందించడం లేదా అరెస్ట్ చేయడం జరుగుతుంది.
ఈ విధంగా వ్యక్తిని నిర్భందించడం సహేతుకమా, కాదా అని న్యాయస్థానం విచారిస్తుంది. ఈ విధమైన నిర్భందం నుండి వ్యక్తిని రక్షించడానికి న్యాయస్థానం జారీ చేసే ప్రత్యేక ఉత్తర్వును “ హెబియస్ కార్పస్” అని అంటారు.
అర్థం ఏంటంటే?
“హెబియస్ కార్పస్” లాటిన్ పదం. దీనర్థం “Have the body” అంటే శరీరాన్ని చూపించమని అర్ధం. అంటే నిర్భందించిన వ్యక్తిని న్యాయ స్తానానికి తీసుకు రావాలని అర్థం. ఈ హెబియస్ కార్పస్ రిట్ లోని ఆదేశం ప్రకారం.. నిర్భందించిన వ్యక్తిని సదరు అధికారి వెంటనే కోర్టులో హాజరు పరచాలి. అలాగే నిర్భందించడానికి గల కారణాలను న్యాయస్థానానికి వివరించాలి. ఆ వివరణలు సరిగ్గా లేకపోతే న్యాయస్థానం నిర్భందించిన వ్యక్తిని విడుదల చేస్తుంది. సరయినవైతే చట్టం పరిధిలో వ్యవహరించడానికి ఆర్డర్ ఇస్తుంది.
ఎప్పుడు రిట్ వేయాలి
ఆర్టికల్ 19 నుంచి 22 వరకు పొందుపర్చిన వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛలకు భంగం కలిగినప్పుడు మాత్రమే ఈ హెబియస్ కార్పస్ రిట్ను జారీ చేయడం జరుగుతుంది. అరెస్ట్ చేసిన వ్యక్తిని 24 గంటల్లోగా సమీప న్యాయస్థానంలో హాజరుపర్చకపోతే, ఈ రిట్ దాఖలు చేస్తే వెంటనే ఆ వ్యక్తిని న్యాయస్థానం ముందు హాజరుపర్చాలని కోర్టు ఆదేశిస్తుంది.
రిట్ ఎవరూ వేయొచ్చు
హెబియస్ కార్పస్ రిట్ ప్రధాన ఉద్దేశం వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ పరిరక్షణ, చట్ట వ్యతిరేకంగా ఏ వ్యక్తినీ నిర్బంధించకుండా, శిక్షించకుండా కాపాడటమే. ఈ రిట్ను ప్రభుత్వ సంస్థలకు, ప్రైవేటు వ్యక్తులకు కూడా జారీ చేసే అధికారం కోర్టులకు ఉంటుంది. మూడో వ్యక్తి కూడా ఇందులో జోక్యం చేసుకొనే హక్కు ఉంటుంది. బాధితుల తరఫున సామాజిక స్పృహ ఉన్న సంస్థ లేదా వ్యక్తి ఈ రిట్ దాఖలు చేయొచ్చు. అందుకే దీన్ని ‘వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛల పరిరక్షణ సాధనం’ అని కూడా అంటారు..
Warm Regards :
Legal Dig & Co
9440457857
