አለ ሕግ

30/09/2026

የአስገድዶ ልመና ወንጀልን ለመቅጣት የተሟላ ህግ ቢኖርም የአፈፃፀሙ አቅም ማነስ እክል ሆኗል ተባለ

በኢትዮጵያ አስገድዶ ልመናን ለመከላከልና ወንጀለኞችን ለመቅጣት የሚያስችል ጠንካራና ዘመናዊ የህግ ማዕቀፍ ቢኖርም፤ዋነኛው ችግር የህግ ክፍተት ሳይሆን የተቋማት የአፈፃፀም አቅም ውስንነት መሆኑ ተገለፀ።

የኢትዮጵያ የሕግ ባለሙያዎች ማኅበር ባለሙያ አቶ ጌቱ አስነቃው ከጣቢያችን ጋር ባደረጉት ቆይታ እንደገለፁት፤የወጣው አዋጅ እጅግ ጠንካራና አስገድዶ ልመናና ከህገወጥ የሰዎች ዝውውር ወንጀል ጋር በማስተሳሰር ጥብቅ ተጠያቂነትን የሚያሰፍን ነው ብለዋል።

ይህ የህግ ማዕቀፍ ዋና ወንጀለኞችን ብቻ ሳይሆን ወንጀሉ እንዲፈፀም ትብብር ያደረጉትን ሁሉ ተጠያቂ የሚያደርግ ነው ተብሏል።

ህፃናቱ ተገደዉ ለመለመን መዋላቸውን እያወቁ የመጓጓዣ አገልግሎት የሚሰጡ አሽከርካሪዎችን፣ መኖሪያ ቤት የሚያከራዩ አከራዮችን እና መረጃ የሚደብቁ ግብረ-አበሮችን ጭምር በወንጀሉ ተካፋይ አድርጎ የሚያስቀጣ ሲሆን፤የቅጣት መጠኑም ከሰባት ዓመት ፅኑ እስራት ጀምሮ እስከ እድሜ ልክ የሚደርስ ከባድ ቅጣትን ያስቀምጣል።

ሆኖም ህጉ ይህን ያህል የጠነከረ ቢሆንም በመሬት ላይ ወርዶ ወንጀለኞችን በቁጥጥር ስር በማዋል በኩል ከፍተኛ የአፈፃፀም ማነቆዎች እንዳሉ ተጠቁሟል።

የፖሊስና የፍትህ አካላት ወንጀሉን በተገቢው መንገድ መርምረው ለፍርድ ለማቅረብ የበጀት፣ የትራንስፖርት፣የሰለጠነ የሰው ኃይል እጥረት ያለባቸው ከመሆኑም በላይ የተደራጀ ማስረጃ አሰባስቦ ጥፋተኞችን በፍርድ ቤት ለማስቀጣት የሚደረገው ጥረት ከፍተኛ አቅምን የሚጠይቅ መሆኑ ተብራርቷል።

ባለፉት ስድስት ወራት በአዲስ አበባ አውቶቡስ ተራ አካባቢ በተደረገ የሙከራ ስራ አራት የክስ መዝገቦች ተዘጋጅተው ፍርድ ቤት መድረሳቸውን የጠቆሙት የህግ ባለሙያው፤ ይህን ተግባር ወደ ሌሎች ከተሞች ለማስፋፋት መንግስት ለህግ አስከባሪ አካላት ተገቢውን የፋይናንስና የቁሳቁስ ድጋፍ እንዲያጠናክር አሳስበዋል።

ሊዲያ ደሳለኝ

መስከረም 18/2019 ዓ.ም

28/09/2026

ለፌዴራል ጠበቆች መልካም ዜና የ2018 ዓ.ም. የግብር አከፋፈል አሰራር ተመቻቸ🙏🙏🙏✍️✍️
የኢትዮጵያ ፌዴራል ጠበቆች ማኅበር (EFAA) ከአዲስ አበባ ገቢዎች ቢሮ ጋር ባደረገው የጠበቀ ውይይትና ጥረት፣ ለአባላቱ የተሻለና የተቀናጀ የግብር አከፋፈል አሰራር እንዲዘረጋ ማድረጉን አስታወቀ።
የ2018 ዓ.ም. የግብር ክፍያ አፈጻጸም በ2017 ዓ.ም. በነበረው የግብር አከፋፈል መመሪያና አሰራር መሠረት እንዲስተናገድ ተደርጓል።
የጠበቆችን የሥራ ባህሪ ያገናዘበ አሰራር እንዲዘረጋ የተደረገውን ጥረት አዲስ አበባ ገቢዎች ቢሮ በመረዳት አሰራሩን ያቀለለ ሲሆን፣ የማኅበሩ አመራሮችና ባለድርሻ አካላት ላደረጉት አስተዋጽኦ ምስጋና የቀረበላቸው መሆኑ ተገልጿል።
ማኅበሩ በቀጣይም ቢሆን ለህግ ባለሙያዎችና ለጠበቆች የሥራ ባህሪ ሙሉ በሙሉ የሚስማማ የዘላቂ ግብር ሥርዓት እንዲኖር ከህግ አውጪዎችና ከፈጻሚ አካላት ጋር የሚደረገውን ውይይት እንደሚያስቀጥል ገልጿል።
ለአባላት የቀረበ ጥሪ፦✍️✍️✍️🙏🙏
የማኅበሩ አባላት የሆናችሁ ጠበቆች በየአካባቢያችሁ ወደሚገኙ የግብር ማዕከላት በመሄድ የ2018 ዓ.ም. ግብራችሁን በወቅቱ እንድትከፍሉ ጥሪ ቀርቧል።
⚖️ #አለሕግ አለ ሕግ

28/09/2026

28/09/2026

የትምህርት ሚኒስቴር የአጠቃላይ ትምህርት መምህራን የደረጃ እድገት አፈጻጸም መመሪያን ይፋ አደረገ።

የትምህርት ሚኒስቴር በመንግሥት ትምህርት ቤቶች ከቅድመ አንደኛ እስከ ሁለተኛ ደረጃ በሚያስተምሩ መምህራን ላይ ተፈጻሚ የሚሆን "የአጠቃላይ ትምህርት መምህራን የደረጃ እድገት አፈጻጸም መመሪያ ቁጥር 1148/2018" አውጥቷል።

ሚኒስቴሩ በአጠቃላይ ትምህርት አዋጅ ቁጥር 1368/2017 በተሰጠው ሥልጣን መሠረት ያዘጋጀው ይህ መመሪያ፣ በማስተማር ሥራቸው የላቀ ውጤት የሚያስመዘግቡ መምህራንን ለማበረታታት፣ የሥራ ተነሳሽነታቸውን ለማሳደግ እንዲሁም አጠቃላይ የትምህርት ጥራትን ለማረጋገጥ ያለመ መሆኑ ተገልጿል።

በመመሪያው ድንጋጌ መሠረት የአጠቃላይ ትምህርት መምህራን የእድገት መሰላል በሰባት ደረጃዎች የተከፋፈለ ሲሆን፤ እነሱም ፦
- ጀማሪ መምህር፣
- መለስተኛ መምህር፣
- መምህር፣
- ከፍተኛ መምህር፣
- ተባባሪ መሪ መምህር፣
- መሪ መምህር እና ከፍተኛ መሪ መምህር ናቸው።

በመመሪያው የተቀመጠው የቆይታ ጊዜም ከጀማሪ ወደ መለስተኛ መምህርነት ለመሸጋገር 2 ዓመት፣ በቀጣዮቹ ደረጃዎች ደግሞ በእያንዳንዱ እርከን የ3 ዓመታት ቆይታ የሚጠይቅ ነው።

ይሁን እንጂ አንድ መምህር በተከታታይ ወይም በተለያየ ጊዜ በውድድር ሁለት ጊዜ እድገት ማግኘት ካልቻለ ለሦስተኛ ጊዜ የመወዳደር ዕድል እንደማይኖረው በመመሪያው ተደንግጓል።

መምህራን ለደረጃ እድገት ውድድር ብቁ ለመሆን ማሟላት ከሚገባቸው የጋራ መስፈርቶች መካከል በመምህርነት ሙያ ዕውቅና ካለው ተቋም የተመረቁ መሆን፣ የሙያ ፈቃድ ምስክር ወረቀት መያዝ፣ እንዲሁም ለጀማሪ መምህራን የመውጫ ምዘና ማለፍ በዋናነት ተቀምጠዋል።

ከዚህ በተጨማሪም አንድ መምህር ለደረጃ እድገት ለመብቃት ከሚያስተምራቸው ተማሪዎች ውስጥ ቢያንስ 75 በመቶ የሚሆኑት 50 በመቶ እና ከዚያ በላይ ውጤት ማስመዝገባቸው በገለልተኛ አካል መረጋገጥ እንዳለበት ሰነዱ ያትታል።

በተጨማሪም ጀማሪ መምህራን ቢያንስ የ40 ሰዓታት፣ ከመለስተኛ መምህር ጀምሮ ያሉት ደግሞ የ60 ሰዓታት ሙያ ተኮር አጫጭር ሥልጠናዎችን መከታተልና የተከታታይ ሙያ ማሻሻያ (CPD) ዕቅዳቸውን በአግባቡ መፈጸም ይጠበቅባቸዋል።

ወደ ከፍተኛ የእድገት እርከኖች ለመሸጋገር የተቀመጡት መመዘኛዎች የማስተማር ብቃትን ብቻ ሳይሆን የምርምርና የማኅበረሰብ አገልግሎት ተሳትፎንም ያካተቱ ናቸው።

በዚህም መሠረት መምህራን ከደረጃ ወደ ደረጃ ሲሸጋገሩ ከ70 እስከ 90 በመቶ የሚደርስ የሥራ አፈጻጸም ውጤት ማስመዝገብ፣ የተደራጀ ማኅደረ-ተግባር (Portfolio) መያዝ፣ ጀማሪ መምህራንን በአማካሪነት መደገፍ እንዲሁም ልዩ ፍላጎት ያላቸውንና ተጋላጭ ተማሪዎችን መርዳት ግዴታ ተጥሎባቸዋል።

በተለይም ከመካከለኛ ደረጃ ጀምሮ ባሉት ከፍተኛ እርከኖች ለመወዳደር የመማሪያና የመምሪያ መጻሕፍትን መገምገም፣ አጋዥ የትምህርት ጽሑፎችን ማዘጋጀት እና በመማር ማስተማር ችግሮች ዙሪያ ተግባራዊ ጥናትና ምርምሮችን (Action Research) ማካሄድ የግድ እንደሚል ሰነዱ በዝርዝር አስቀምጧል።

አዲሱ መመሪያ የላቀ አፈጻጸም ላስመዘገቡ መምህራን የተፋጠነ የደረጃ እድገት የሚሰጥበትን አሠራርም አስተዋውቋል።

በዚህም መሠረት ከመምህርነት እስከ መሪ መምህርነት ባለው እርከን የሚገኝ ማንኛውም መምህር የሚያስተምራቸው ተማሪዎች በሙሉ 85 በመቶ እና ከዚያ በላይ ውጤት በተከታታይ ሁለት ዓመታት እንዲያስመዘግቡ ካደረገ እና ይህም በገለልተኛ አካል ሲረጋገጥ፣ የሦስት ዓመት የቆይታ ጊዜውን ሳይጠብቅ በሁለት ዓመት ውስጥ እንዲያድግ ይደረጋል።

በተመሳሳይም የተማሪዎቹን ውጤት 90 በመቶ እና ከዚያ በላይ ለተከታታይ ሦስት ዓመታት ያደረሰ መምህር አንድ የደረጃ መሰላል ዘሎ እንዲያድግ የሚፈቀድ ሲሆን፤ በከፍተኛ መሪ መምህርነት ደረጃ ላሉት ደግሞ የሁለት እርከን ደመወዝ ጭማሪ እንደሚሰጥ ተመላክቷል።

በሌላ በኩል መመሪያው የወሊድ ፈቃድ ላይ ያሉ መምህራንን፣ በጤና እክል ምክንያት በቦርድ ውሳኔ ከክፍል የተገለሉ ባለሙያዎችን እና በመምህራን ማኅበራት በአመራርነት የሚያገለግሉ አባላትን የደረጃ እድገት አፈጻጸም በልዩ ሁኔታ አካቷል።

የደረጃ እድገቱ በየዓመቱ በሁለት ዙር ማለትም በጥር አንድ እና በሐምሌ አንድ ቀን ተግባራዊ የሚደረግ ሲሆን፣ ሂደቱም በትምህርት ቤት ቴክኒክ ኮሚቴና በደረጃ እድገት ኮሚቴ ተጣርቶ በወረዳ ትምህርት ጽሕፈት ቤት አማካይነት ይጸድቃል።

አሠራሩ ፍትሐዊና ገለልተኛ እንዲሆን የጥቅም ግጭትን የሚከላከሉ ድንጋጌዎች የተካተቱበት ሲሆን፣ በውሳኔው ላይ ቅሬታ ያላቸው መምህራንም ደብዳቤው በደረሳቸው በ10 የሥራ ቀናት ውስጥ አቤቱታ ማቅረብ እንደሚችሉ ተደንግጓል።

ቲክቫህ ኢትዮጵያ
አዲስ አበባ
መስከረም 17 ቀን 2019 ዓ/ም

26/09/2026

ለወራሽነት ያልተገባ የሚያደርጉ ምክንያቶች
***********
መግቢያ
ሰዎች በህይወት እያሉ በንብረታቸው ላይ ያላቸውን መብትና ግዴታ ህይወታቸው ካለፈ በኋላ ለሌሎች ሰዎች የሚያስተላልፋበት ሁኔታ በሕግ ተቀምጧል። ይኸውም የውርስ ሕግ በ1952 ዓ.ም በወጣው የፍትሐብሔር ሕግ ስር የተካተተ ሲሆን ውርሱ ሕግን መሠረት በማድረግ ያለ ኑዛዜ ወይም የአውራሹን ፍላጎት መሠረት በማድረግ በኑዛዜ ሊከናወን ይችላል። ከዚህ ጋር በተያያዘ የውርስ ባለመብት መሆን የሚችሉ ሰዎች በፍትሐብሔር ሕግ የተመለከቱ ሲሆን ሰዎች የውርስ ተጠቃሚ እንዳይሆኑ ከሚያደርጓቸው ምክንያችም በግልፅ ተደንግገዋል፡፡ በዚህ ጽሑፍ የውርስን ምንነት፣ የውርስ መከፈትና ለወራሽነት ብቁ የሚያደርጉ ሁኔታዎችን፣ በቅደም ተከተል የወራሽነት መብት ያላቸውን ሰዎች ማንነት እንዲሁም ለውርስ ያልተገባ የሚያደርጉ ምክንያቶች በአጭሩ ይዳሰሳሉ።

የውርስ ምንነት
የኢትዮጵያ የፍትሐብሔር ሕግ ለውርስ ቀጥተኛ ትርጉም ባይሰጥም ከውርስ ሕጉ ጠቅላላ ድንጋጌዎች መረዳት እንደሚቻለው ውርስ ከአንድ ሰው ሞት በኋላ የሟቹ የንብረት መብቶችና ከሞት ጋር የማይቋረጡ ግዴታዎች በሕግ በተወሰነው ሥርዓት ወደ ወራሾች ወይም በኑዛዜ የተጠቀሱ ተጠቃሚዎች የሚተላለፉበት የሕግ ሥርዓት ነው።

ውርስ መቼ ይከፈታል?
በፍትሐብሔር ሕጉ አንቀጽ 826(1) መሠረት አንድ ሰው ሲሞት ውርሱ የሚከፈት ሲሆን የውርስ መከፈቻ ቦታውም ሟቹ በሞተበት ጊዜ ዋና መኖሪያው የነበረበት ቦታ ነው። በአንቀጽ 826(2) መሠረት የሟቹ ውርስ የሆኑ መብቶችና ግዴታዎች በሞት የሚቋረጡ ካልሆኑ በስተቀር (ለምሳሌ የሕይወት ዘመን የጥቅም መብት (usufruct)፣ የሥራ ውል)፣ በሕጉ መሠረት ወደ ወራሾችና የኑዛዜ ተጠቃሚዎች ይተላለፋሉ። ስለዚህ ውርስ ንብረት ብቻ ከሟች ወደ ወራሽ ማስተላለፍ ሳይሆን ከሟቹ ጋር የተያያዙና በሞት የማይቋረጡ የንብረት መብቶች፣ የገንዘብ ጥያቄዎችና አንዳንድ ግዴታዎችም የውርሱ አካል ሊሆኑ ይችላሉ። በመሆኑም የውርስ መከፈት ዋናው ሕጋዊ ክስተት የሟቹ ሞት ሲሆን ወራሽነት በመሠረቱ ከሟቹ ሞት ጋር የሚያያዝ መብት ነው። የውርስ ባለመብት ለመሆንም ወራሽ በሟቹ ሞት ጊዜ በሕይወት መኖሩ በአጠቃላይ ዋና መስፈርት ነው። ይሁንና በተወሰኑ ሁኔታዎች የውክልና (representation) መርህን በመጠቀም የሟች ልጆች ወይም ከልጆቹ አንዱ ሞተው እንደሆነና ወደ ታች የሚቆጠሩ ተወላጆች ትተው እንደሆነ በነሱ ምትክ ሆነው እንደሚወረሱ በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 842(3) ስር ተደንግጓል።

የውርስ ዓይነቶች
በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 829 መሠረት የውርስ ዋና ዓይነቶች ሁለት ሲሆኑ እነሱም በሕግ መሠረት ወይም ያለኑዛዜ የሚደረግ ውርስ (intestate succession) እና በኑዛዜ የሚደረግ ውርስ (testate succession) ናቸው። በተወሰኑ ሁኔታዎች ሁለቱ ሊጣመሩ የሚችሉበት የተቀላቀለ የውርስ ሁኔታም ሊኖር እንደሚችል ሕጉ ያስቀምጣል።

ለወራሽነት የሚያበቁ ሁኔታዎች
በውርስ ሕጉ መሠረት የውርስ ባለመብት ለመሆን የሕጉን የወራሽነት መስፈርት ማሟላት የሚገባ ሲሆን እነሱም ከሟቹ ጋር የዝምድና ወይም የውርስ ግንኙነት መኖር (ልጅ፣ የልጅ ልጅ፣ ወላጅ፣ ወንድም ወይም እህት እና ሌሎች በሕግ የተወሰኑ ዘመዶች)፤ የውርስ ባለመብቱ በሟቹ ሞት ጊዜ መኖር፣ ወራሹ ውርሱን የተቀበለ መሆን፣ ከውርስ የሚያሰናክል ምክንያት (unworthiness) አለመኖር፣ የኑዛዜ ውርስ ከሆነ በሕጉ መሠረት የተደረገ ኑዛዜው መኖር ናቸው።

የውርስ መብት ያላቸው ሰዎች
 ልጆችና የልጅ ልጆች
የሟቹ ልጆች እንዲሁም ልጆች በህይወት የሌሉ እንደሆነ በውክልና የልጅ ልጆች ሕግን መሠረት ባደረገ ውርስ ላይ ቀዳሚ የወራሽነት ቦታ ያላቸው ሰዎች ናቸው (ፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 842)። የወራሾች ፆታ፣ ዕድሜ እና ዜግነት በወራሽነት መብት ላይ ምንም ልዩነት እንደማያስከትል በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 837 ተደንግጓል። በኢ.ፌ.ዲ.ሪ ሕገ መንግሥት አንቀጽ 36(4) መሰረት ከጋብቻ ውጭ የተወለዱ ልጆች በጋብቻ ውስጥ ከተወለዱ ልጆች ጋር እኩል መብት ያላቸው ሲሆን የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 836 ከውርስ አንፃርም ልዩነት እንደሌለው ደንግጓል፡፡ ለህፃናት የተሻለ ጥቅም ከማስጠበቅ አኳያ የተፀነሰ ልጅም በፍትሐብሔር ሕጉ የሰዎች ሕግ ድንጋጌዎች መሠረት ወራሽ ሊሆን ይችላል።

 የሟቹ ወላጆች
ሟቹ ልጆች ወይም የልጅ ልጆች ሳይኖሩት ሲቀሩ ሁለተኛ ደረጃ ወራሾች የሟቹ ወላጆች ማለትም እናት እና አባት በሕጉ መሠረት የውርስ መብት ሊያገኙ ይችላሉ።

 ሌሎች ዘመዶች
በፍትሐብሔር ሕጉ ቁጥር 845 ስር እንደተደነገገው የሟች ወደታች የሚቆጠሩ ተወላጆች ወይም እናት እና አባት ወይም የነርሱ ወደ ታች የሚቆጠሩ ተወላጆች (የሟች እህት ወንድም) የሌለው እንደሆነ አያቶች ወራሾች ይሆናሉ። ይህም የሶስተኛ ደረጃ ዝምድና ሲሆን እነዚህ ሰዎች የሌሉ እንደሆነ በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 847 መሠረት ቅድመ አያቶች በአራተኛ ደረጃ ወራሾች ይሆናሉ። በመጨረሻም ዘመዶች የሌሉ እንደሆነ በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 847 መሠረት የሟች ንብረት ለመንግሥት የሚተላለፍ ይሆናል።

 በውክልና መውረስ ወይም ምትክነት
የውክልና ወይም representation መርህ አንድ ሰው ከሟቹ በፊት ስለሞተ የነበረውን የውርስ ቦታ ተወላጆቹ እንዲወክሉት የሚያስችል ሕጋዊ ዘዴ ነው። ይህ መርህ የውርስ መብት በቀጥታ የሚመጣው ከሟቹ ጋር ካለ ዝምድና ብቻ ሳይሆን የቤተሰብ የዘር መስመርንም እንዲያካትት ያደርጋል። በመሆኑም ተተኪ የሆኑት ልጆች ምትክ በሆኑበት ሰው እግር ገብተው ወራሽ ይሆናሉ። እነዚህም ሲሞቱ በዚሁ ሐሳብ መሠረት ልጆቻቸው ምትክ ሆነው ይገባሉ (የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 853)።

• ከወራሽነት የሚያስቀሩ ምክንያቶች
“ከውርስ መነቀል” የሚለው አገላለጽ በሕጋዊ አጠቃቀም ብዙ ጊዜ አንድ ሰው በሕግ መሠረት ወራሽ ለመሆን የነበረውን ችሎታ ማጣትን ወይም ከውርስ መገለልን ያመለክታል። ከዚህ አንፃር ዋና ምክንያቶቹ የወራሽነት አቅም አለመኖር (Incapacity to inherit) ወይም የወራሽነት መብት ያለመኖር፣ ከሟቹ በፊት መሞት፣ ከውርስ መነሳት/መተው እና የማይገባ ወራሽ (unworthy heir) መሆን ይገኙበታል።

• በወንጀልና በቅጣት ምክንያት የማይገባ ወራሽ መሆን
በፍትሐብሔር ሕጉ እንደተደነገገው አንድ ሰው በከባድ ወንጀል ወይም በሟቹ ላይ ከባድ ጥፋት
በመፈጸሙ ከውርስ ሊሰናከል ይችላል። የዚህ ሕግ መሠረታዊ ሐሳብ “አንድ ሰው በራሱ ወንጀል ተጠቅሞ ትርፍ ሊያገኝ አይገባም” የሚለው መርህ ነው። የማይገባ ወራሽነት በአንቀጽ 838-840 ዙሪያ ተደንግጓል።

በፍትሐብሔር ሕጉ ቁጥር 838 መሠረት
1. ወራሹ ሟቹን፣ ከሟቹን ተወላጆች ወይም ወላጆች አንዱን ወይም የሟችን ባለቤት ሆን ብሎ በመግደል ከተፈረደበት
2. ከላይ በተጠቀሱ ሰዎች ላይ የመግደል ሙከራ በማድረግ ከተቀጣ
3. ሆን ብሎ በሕጉ የተጠቀሱ የሟቹ ቅርብ ሰዎችን ለከባድ ቅጣት ማለትም ለሞት ቅጣት
ወይም ከአስር አመት ለበለጠ ጽኑ እስራት የሚዳርግ የሐሰት ክስ በማቅረብ ወይ ሀሰተኛ ምስክርነት በመስጠት ከተቀጣ እንዲሁም
4. በፍሐብሔር ሕግ ቁጥር 840 መሠረት የሟቹን አካላዊ ወይም የጤና ሁኔታ በመጠቀም አውራሹ ከመሞቱ በፊት ባሉት በሶስት ወራት ውስጥ ኑዛዜ እንዳያደርግ፣ እንዳይለውጥ ወይም እንዳይሽር ካደረገ እንዲሁም ያለሟች ፈቃድ አስቦ የሟቹን የመጨረሻ ኑዛዜ ያበላሸ፣ እንዳይገኝ ያደረገ፣ ያጠፋ ወይ ጉዳዩን በማወቅ በሀሰት ኑዛዜ የተጠቀመ ከሆነ ለወራሽነት የማይገባ ይሆናል፡፡

ይቅርታ እና የማይገባ ወራሽነት
ሟቹ ግልፅ በሆነ ጽሑፍ ወራሹ ለፈፀመው ጥፋት ይቅርታ ካደረገለት ወራሹ ከውርስ እንደማይሰናከል በፍትሐብሔር ሕጉ ቁጥር 841 ተመልክቷል፡፡ በተጨማሪም በኑዛዜ የሚደረግ ስጦታ ሲሆን ሟች በኑዛዜ ስጦታውን ያደረገው ወራሽ መሆን እንዳይገባው የሚያደርገው ነገር ከተፈፀመ በኋላና ጉዳዩን አውቆ እንደሆነ የመውረስ መብት ማጣት አይኖርም።
ማጠቃለያ
አንድ ሰው የውርስ መብት ያለው መሆኑ ብቻ ወራሽ አያደርገውም። ይልቁንም የውርስ ጥቅም ለማግኘት የሕጉን ሌሎች መስፈርቶች ማሟላት ይኖርበታል። የወንጀሎች እና ቅጣቶች በተለይ ሆን ብሎ አውራሽን ወይም ዘመዶቹን መግደል፣ የመግደል ሙከራ ማድረግ፣ ከባድ የሐሰት ውንጀላና የሐሰት ምስክርነት እንዲሁም የሟቹን የኑዛዜ ነፃነት መከልከል ለወራሽነት ያልተገባ መሆንን የሚያስከትሉ ምክንያቶች ናቸው። በመሆኑም ያለኑዛዜም ይሁን በኑዛዜ የውርስ ተጠቃሚ ለመሆን ከወንጀል ድርጊቶች መቆጠብን ይጠይቃል።
በንቃተ ሕግና ሥልጠና ዳይሬክቶሬት የተዘጋጀ

22/09/2026

💔 #ባይሆንመልካምነበር #ባይሆን #መልካም #ነበር
#ቻቺታደሰ አርቲስት ቻቺ ታደሰ ✍️
በእርጋታ እናሽከርክር ተረጋግተን እናሽከርክር ‼️

13/09/2026

ሰበር መልካም ዜና 🔴
🇪🇹ኢትዮጵያዊቷ ልቅና አምባው በሀንጋሪ ቡዳፔስት በተካሄደው የዓለም አትሌቲክስ አልቲሜት ሻምፒዮና (World Athletics Ultimate Championship)የሴቶች የ5000 ሜትር ውድድርን 14:30:36 በሆነ ጊዜ በመግባት በአስገራሚ የአጨራረስ ብቃት ቀማሸነፍ አዲስ ታሪክ አፃፈች።

አትሌት ልቅና አምባው አውስትራሊያዊቷን ጄስ ኸልን እና የሀገሯን ልጅ ፋንታዬ በላይነህን በመቅደም የ5000 ሜትር የሴቶች የአልቲሜት ሻምፒዮና የወርቅ ሜዳሊያ እና የ150,000 ዶላር ወይም ከ26 ሚሊየን ብር በላይ ያሸነፈች የመጀመሪያዋ ኢትዮጵያዊ አትሌትም በመሆን ስሟን በታሪክ መዝገብ ላይ በወርቅ ቀለም በደማቁ አፅፏለች።

🔴የአትሌት ልቅና አምባው የቅርብ ጊዜ ድሏ

አትሌት ልቅና አምባው የአልቲሜት ሻምፒዮንሺፕ የ5ሺ ሜትር አሸናፊ መሆኗን ዛሬ ከማወጇ በፊት የሮም ዳይመንድ ሊግን ሰኔ 2026 መጀመሪያ ላይ 14:18:41 በሆነና በወቅቱ የዓለም ፈጣኑ በሆነ ጊዜ በመሮጥ የመጀመሪያውን የዳይመንድ ሊግ ድል አስመዘግባለች።

አትሌት ልቅና አምባው መጋቢት 2026 በተካሄደው 45ኛው የበርሊን ግማሽ ማራቶን 1:05:07 በሆነ ጊዜ አሸናፊ በመሆንም በታሪክ ላይ ታሪክ ማፃፏንም ቀጥላለች።

አውስትራሊያዊቷ ጄሲካ ኸል (በግል ምርጥ ሰዓቷ 14:32.39 በማስመዝገብ የጨረሰች ሲሆን ከሁለት ሰከንድ በላይ በሆነ ልዩነት በመቅደም አሸንፋለች። ሌላኛዋ ኢትዮጵያዊ ፋንታዬ በላይነህ 14:32:62 በሆነ ሰዓት ሦስተኛ ደረጃን የያዘች ሲሆን ይህም ከሀገርዋ ልጆች አትሌት ፍሬወይኒ ኃይሉ እና አለሺኝ ባወቀ ቀድማ እንድትጨርስ አስችሏታል።

🔴በ5ሺ ሜ ሴቶች ያሸነፉበት ሠዓቴና ያገኙት ሽልማት

1.🇪🇹 አትሌት ልቅና አምባው ⏰14:30:36

💰150,000(usd)

3. 🇪🇹 አትሌት ፋንታዬ በላይነህ ⏰14:32:62
💰40,000(usd)

4. 🇪🇹 አትሌት ፍሬወይኒ ኃይሉ ⏰14:32:76
💰25,000(usd)

5. 🇪🇹 አትሌት አለሽኝ ባወቀ ⏰14:32:95
💰16,000(usd)

7. 🇪🇹 አትሌት ሠናይት ጌታቸው ⏰14:38:65
💰12,000(usd)

9. 🇪🇹 አትሌት ሂሩት መሸሻ ⏰14:42:49
💰9,000(usd)

🔴ይህ ገንዘብ የድህነትን ተራራ በሩጫ ደርምሶ በመጣል ወደ ሀብት ማማ ወይም ወደሚሊየነሮች ተርታ የሚያሠልፍ ታሪካዊ ድልና ሽልማት ነው።

✍️✍️በጋዜጠኛ ይስሀቅ በላይ(ሀትሪክ ስፖርትጰኦፊሺያል)